‘Wat een eer! Ik heb ontzettend veel zin om ook de komende vier jaar m’n schouders er onder te zetten.’ Op zijn enthousiaste toon riep ‘wethouderdennis’ het vorige week van de socials. Hij blijft wethouder. Maar géén wethouder Wonen.
Onze medewerker Cees Grimbergen volgt Dennis de Vries sinds juni 2022 op het belangrijkste thema van onze stad: het onbetaalbare wonen. Hij blikt terug op de wethouder die zijn gehoor vaak prikkelt met het zinnetje: ‘Durf te dromen’.
Vier jaar geleden beloofde Wethouder de Vries ‘excessen op de woningmarkt’ te zullen bestrijden.
Hippe kleren, strakke tatoeages, een enkele neuspiercing. Bijna altijd een volle glimlach. De voormalige onderwijzer uit Overvecht -het hart links- beet zijn tanden stuk op ambtenaren, projectontwikkelaars, corporatie-bobo’s, vastgoedboefjes en consultants. Het laatste jaar van zijn wethouderschap werd het bijten sabbelen.
De Vries gaat tot donderdag over het grootste thema in onze stad: de dolgedraaide woningmarkt. Door schaarste is wonen hét investeringsmodel geworden. Utrechters horen over huurprijzen van 3000 euro; voor een flat van 100 vierkante meter. Wethouder Wonen de Vries is op de hoogte van deze alledaagse praktijk in wijken als Cartesius en Merwede. Zoals hij weet van koopflats van bijna acht ton tot een miljoen. Én hij weet hoe koopkrachtige expats, hun werkgevers en rijkere Nederlanders deze bedragen neerleggen. Utrecht is een stad met een enorme aantrekkingskracht.
De woningschaarste trekt nog een categorie mensen aan: beleggers, makelaars, uitponders, flatjesmelkers, grondhandelaren. Sectoren met een Wall Street-mentaliteit. Ze trokken aan Dennis’ oog voorbij. Hij leerde hen kennen. En zweeg over wat hij aantrof.
Wat is de zichtbare oogst van Dennis’ wethouderschap?
Het aandeel sociale huurwoningen daalt.
Huur- en koopprijzen stijgen naar nieuwe recordhoogten.
De macht van buiten- en binnenlandse uitponders neemt toe.
Rijke woningcorporaties komen hun afspraken niet na.
Consultants krijgen meer invloed op de gemeentelijke woonbesluiten.
De gemeente is -nog steeds- de grootste grondspeculant.
Het zogeheten ‘middenhuurbeleid’ van Utrecht werkt niet.
De ‘opkoopbescherming’ laat handelaren in huurwoningen ongemoeid.
Leegstandsbestrijding blijkt niet effectief.
Het aantal geheime stukken en vergaderingen in het Woondossier neemt toe.
Te trots om toe te geven dat ie er geen snars van snapte
De invloed van de Wethouder Wonen is beperkt. Neem de uitpondproblematiek in Overvecht en op Kanaleneiland: honderden matige flats worden opgekocht om ze met forse winst aan woningzoekenden te slijten. De Vries kan het niet verbieden. Het eigendomsrecht weegt zwaar in ons land. Een eigenaar mag zijn/haar bezit met winst te verkopen.
Op andere extreem ingewikkeld gemaakte woononderwerpen had de wethouder wél het verschil kunnen maken. Betaalbare sociale huurwoningen is er een.
Maar daarvoor moest de voormalige onderwijzer zich verdiepen in ‘solvabiliteit’, ‘loan-to-value’, ‘DAEB/niet-DAEB’ en de ‘Interest Coverage Ratio’; geen begrippen uit het universum van een idealistische sociaal-democraat. De Vries was te trots om toe te geven dat ie er geen snars van snapte. En deed alsof het gesneden koek voor hem was.
Zo werden raadsvergaderingen over het woonthema onnavolgbare gedachtenwisselingen. Ze gaan het verstand van gemiddelde Utrechters verre te boven. Het jargon was niet om aan te horen. Na weer een spraakverwarring, waarin hij lange ambtelijke teksten van zijn medewerkers uitsprak, gaf een raadslid wat tegengas. Waarop De Vries met een open deur uit de moderne beleidsspeak afsloot: ‘We nemen het mee in de communicatie.’
Zo ging de onderwijsman, die zo bloemrijk en liefdevol over MBO-leerlingen kan verhalen, steeds meer bestuurstaal spreken. Je hoorde hem over ‘de landelijke uitrol’ en over ‘operationalisering van beleid’. Waarna zijn gehoor ‘reguliere reportagelijnen in Kuu twee’ en ‘het verpakken van afspraken rondom netto groei’ kreeg voorgeschoteld.
‘We gaan vooral zitten op de uitvoering’
Hoe kijkt Dennis de Vries terug op zijn wethouderschap?
In een Nuk-interview in februari 2024 zag ik zijn onconventionele aanpak. En raakte gecharmeerd van de hyperactieve spraakwaterval. Die zich nauwelijks iets aantrok van zijn batterij communicatiemedewerkers.
Wat kwam er van zijn voornemens en idealen in het woonthema terecht? Ik doe een interviewverzoek. Hij appt: ‘Voor mij is dit geen moment voor een afscheidsinterview. Mijn collega-wethouder Matthijs Sienot pakt het Wonen-stokje van mij over. Ik kan me voorstellen dat je hem benadert voor een vervolg.’
En in Dennis’ jargon: ‘De komende periode gaan we vooral zitten op de uitvoering. Dat betekent dat veel van de afspraken en beleid van de afgelopen vier jaar zal worden doorgezet.’
In welke subcultuur opereerde de wethouder Wonen de afgelopen collegeperiode?
Commerciële partijen hebben, net als Woonprotest Utrecht en andere huurdersgroepen, het recht de lokale politiek te beïnvloeden.
Consultancybureaus als Ortec Finance nestelden zich in het hart van de Utrechtse democratie. De gemeente Utrecht betaalt vorstelijke bedragen aan deze adviesbedrijven die korte lijnen hebben met de vastgoedsector. Ook wetenschappers van de Universiteit Utrecht en de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) laten zich voor commerciële prijzen door de gemeente inhuren.
Al deze consultants hebben korte lijnen met ambtenaren en -via hen- met wethouders.
Dennis de Vries is een van hen. Lees in ons woondossier over de rol van consultancybureaus.
Hij -en zijn GroenLinks-collega op grondzaken Linda Voortman- kregen in het College B&W een inkijk in hoe hun eigen ambtenaren de stem van vastgoedpartijen spraken.
Het prikkelde Dennis en Linda niet Utrechtse burgers te informeren over hoe private partijen met de gemeente samenwerken.
Residenties in gebouw Nicoya richting 1 miljoen
Dennis de Vries wist de stad niet te bevrijden van de vastgoedboefjes. Wat je verwacht als je het coalitie-akkoord van 2022 leest. De Wooncrisis zal worden aangepakt, is het verhaal. ‘Betaalbaar wonen’ is het eerste, tweede en derde grote doel. Met zinnen als: ‘Het grote tekort aan betaalbare woningen vergroot de ongelijkheid tussen mensen.’ En: ‘Daarom grijpen we als overheid in bij excessen op de woningmarkt.’
Wie deze week door de hippe verkoopwebsites van Cartesius en het Defensieterrein (Merwedekanaalzone) manoeuvreert, leest over maisonnettes en hypermoderne stadswoningen in Nosara, Cobana, Coco en Costa. Je vindt er ‘een thuis dat met je meebeweegt’: een driekamer-flat voor 717.000 euro. Toch liever een residentie in gebouw Nicoya? Richting een miljoen.
In project Grow, Merwedekanaalzone, zijn penthouses van 1,1 miljoen beschikbaar.
‘Ik heb een stip aan de horizon’
Dennis de Vries als beginnend wethouder: ‘Ik heb een stip aan de horizon, waar ik naar toe wil werken. Die stip is: Als betaalbaar wonen een grondrecht is, dan móét je dat organiseren.’
Dennis de Vries ‘organiseerde het betaalbare wonen’ niet.
Hoe hij dat had kunnen doen?
-Door zijn belofte ‘We grijpen als overheid in bij excessen op de woningmarkt’ na te komen. De wethouder maakte het speculanten en hedgefondsen niet lastig. Vanwege dat al genoemde eigendomsrecht.
-Door zich te verzetten tegen collega-wethouder Voortman van GroenLinks toen zij vorig jaar de grondprijzennota door de raad loodste. De gemeente Utrecht blijft de grootste grondspeculant in eigen stad. En is daarmee de aanjager van onbetaalbaar wonen.
-Door op te treden tegen woningcorporaties als Woonin en Portaal die heimelijk en op grote schaal sociale huurwoningen liberaliseren en uitverkopen.
-Door zijn belofte van minder geheime stukken en minder geheime raadsvergaderingen waar te maken.
Hij bedriegt PvdA-kiezers en de Utrechtse bevolking
Een scène uit Dennis’ wethouderschap, eind oktober in café Op Roose, aan het AmsterdamRijnkanaal, Kanaleneiland.
In Dennis’ gezelschap topmensen van woningcorporaties, raadsleden, ambtenaren. Hij heeft het naar zijn zin, glas bubbels in de hand. Woonprotest Utrecht en onafhankelijke huurdersgroepen zijn niet uitgenodigd.
Die dag bedriegt wethouder de Vries de PvdA-kiezers en de Utrechtse bevolking door met één handtekening het verbod op de verkoop van sociale huurwoningen -speerpunt van het stadsbestuur- op te heffen. Hij en de corporaties geven het de naam ‘Volkshuisvestelijk Akkoord’. In het akkoord geen letter over bijna 4000 sociale huurwoningen die de Utrechtse corporaties -tegen de afspraak- verzuimden te bouwen.
Schaamte over deze reuzen-ommezwaai? Het deert Dennis de Vries niet. Sterker, lachend proost hij met corporatie-bobo’s en collega-wethouders op het akkoord.
Feestelijk op de foto gaan hoort bij de huisvestingswereld. Een woningoplevering, de presentatie van een plan, eerste steenlegging, ondertekening van prestatie-afspraken? Steevast feliciteren betrokkenen elkaar en zichzelf op de socials en in persberichten. Het maakt de felicitatiekloof zichtbaar. Geen verpleegkundige of politieman verschijnt wekelijks -glaasje bubbels in de hand- op de socials om zichzelf, de stad, de burgers en patiënten met de werkzaamheden te feliciteren .
Het werkt in bestuurlijke lagen anders.
Hartverwarmende hartenbreker
Dennis de Vries verwarmt de harten van wie hij ontmoet. Rock-‘n’-roll-uitstraling. Kort voor de raadsverkiezingen logeerde hij een week bij stadgenoten. Elke nacht een ander bed. Van de daklozenopvang in De Stadsbrug tot de caravan van Pet van de Luitgaarden aan de Croeselaan. ‘Wat een intense en onvergetelijke week was dit! Oprecht een van de meest bijzondere ervaringen van mijn wethouderschap’, schreef hij op Instagram.
Soms breek hij harten.
Dennis de Vries was de afgelopen collegeperiode ook wijkwethouder Noordwest. En blijft dat komende vier jaar. Vorige week op Insta: ‘Zin om daar het wijkwethouderschap op te pakken en lekker de wijk in te gaan.‘
Postmoderne Dennis lijkt zijn reputatie belangrijker te vinden dan wie hij echt is.
Het blijkt uit de zaak van kopers van sociale huurwoningen aan de Petemoederslaan, wijk Noordwest, Ondiep, langs het spoor. Zij voelen zich misleid door corporatie Woonin. Die verkocht slecht onderhouden huurwoningen aan woningzoekenden en vulde de VvE-kas als mede-eigenaar onvoldoende. De kopers hangt nu, mede vanwege een dakreparatie van twee miljoen, een schade van tienduizenden euro’s per woning boven het hoofd. De topman van Woonin, Henk Peter Kip, stelt zich in deze a-moreel en calculerend op: niet betalen vergroot het eigen vermogen van Woonin.
De prille eigenaar-bewoners overwogen dat ‘wethouderDennis’ hier iets tegen zou kunnen ondernemen. De gemeente had Woonin immers toestemming gegeven voor de verkoop van de huurwoningen. Ze wilden de kwestie bij de wethouder aankaarten op het door hem geroemde wijkspreekuur Noordwest. De afspraak kwam afgelopen half jaar niet tot stand en de wethouder reageerde niet op een bericht van bewoners. Evenmin riep hij Woonin publiekelijk op het matje over deze misleiding. Niet verwonderlijk. Sinds het Volkshuisvestelijk Akkoord noemt wethouder de Vries corporatie Woonin consequent ‘onze partner’.
Er is één lichtpuntje.
In Leidsche Rijn zette de wethouder zich recent in voor de nieuwe wooncoöperatie Hommeldorp. De gemeente stelt een stukje grond ter beschikking en helpt toekomstige bewoners zo aan betaalbare huurwoningen. ‘Door samen te bouwen en wonen ontstaat een groot gemeenschapsgevoel én is de betaalbaarheid langdurig geborgd’, schreef de wethouder. Het klinkt oprecht.
Maar één wooncoöperatie -niet te verwarren met de commerciële wooncorporaties- kan vier jaar slecht beleid niet compenseren.
Eind 2024 vroeg de wethouder mij of ik zijn adviseur wilde worden. Daar zei ik ‘nee’ op. Als journalist geloofwaardige stukjes over de wooncrisis schrijven én de wethouder Wonen bedienen gaat niet samen.
Als ik nu -ongevraagd- één advies aan dit zondagskind in de lokale politiek mag geven, is het dit.
In de vier jaar van zijn wethouderschap maakte Dennis de Vries geen serieus punt van bestuurlijke integriteit. Mijn advies: Doe dat de komende vier jaar wel. Huur voor integriteitsbewaking geen consultant in. Doe het zelf.
En klap bij elke integriteitsschending uit de school. Wij van De Nuk staan klaar.
Een tweedelig interview met wethouder de Vries uit 2024 is hier en hier te lezen.
Laat uw reactie achter
Reactie