De meidagen naderen, dus onvermijdelijk komt het gesprek op het fascisme van toen en nu. Jos Stelling sprak na de jongste opname van Herrie in de Slachtstraat zijn zorgen uit over de terugkeer van het rechts-radicale gedachtegoed. Jos is de enige niet. Er zijn deze eeuw al tal van boeken, krantencolumns, podcasts en andere uitzendingen gewijd aan de terugkeer van fascisme, eng nationalisme, autoritair en militaristisch leiderschap, met bijbehorend gebral. Waar kenden we dat ook alweer van? Nu was het er weer in allerlei vormen, in Hongarije, Amerika en ook in het vaderland.
De bange vermoedens werden groter door het optreden van Viktor Orbán, Donald Trump en Geert Wilders. Aanleiding te over om er tegen te protesteren, niet uit ultieme politieke correctheid, maar om oprechte, terechte weerzin tegen vernietiging van instituties, vervolging en moord op immigranten, onderdrukking van seksen – de algehele fascistoïde tendensen van de bizarre nieuwe tijd.
Zover was het dus alweer. De polarisatie verergerde. Tot een bestorming van het Binnenhof is het niet gekomen, maar het was wel duidelijk, hoe Nederland verdeeld raakte. Wilders had zijn propaganda bekwaam op orde, vol snerende oneliners, vaak uit de koker van zijn vileine secondant Martin Bosma, de latere voorzitter van de Tweede Kamer. De sociale media maakten van het laagland een riool van rancune.
Aartsbisschop Jan de Jong was als goed katholiek leider al voor de oorlog fel gekant tegen het nationaalsocialisme
Er bestond al langer een historische band tussen Utrecht en nationaal fascisme. Geen wonder, met dat hoofdkantoor van de NSB op Maliebaan 35. Ik schreef erover in mijn boek Erfgoed van de Oorlog (2020): ‘Een huis met twee gezichten. Deftig, duister. Hier had Anton Mussert sinds 1937 zijn hoofdkwartier als leider van de Nationaal Socialistische Beweging. Utrecht was in de ogen van de NSB-aanhangers de belangrijkste stad van Nederland geworden. Het werd ook de Stad der Beweging genoemd, maar daarom was het nog geen totale NSB-stad waar alles om het nationaalsocialisme draaide. Utrecht was wat het was, een bedrijvige, niet bijster opwindende provinciestad, met een percentueel niet opvallend sterk afwijkende hoeveelheid NSB-ers. Die hielden wel graag hun grote nationale parades op de Maliebaan, als de partij zijn eigen verjaardag vierde op 14 december of die van de leider op 11 mei. Dikke hagen mensen sloegen het gade.’
Zo was dat, toen. Uiterlijk is er niet veel veranderd. Ook niet aan de gevels waarachter heel andere ideeën bestonden. Schuin tegenover het voormalige hoofdkantoor van Mussert staat het deftige huis op Maliebaan 40. Het was de toenmalige residentie van de activistische aartsbisschop van Utrecht, Jan de Jong. Hij was als goed katholiek leider al voor de oorlog fel gekant tegen het nationaalsocialisme. Begin augustus 1941 heeft hij twee hoge Duitse officieren die hem opzochten om hem een protestrede te verbieden diep zwijgend de deur uit gekeken.
Verderop, op nummer 72bis woonde en werkte juriste Marie Anne Tellegen, de Utrechtse spil in de distributie van het illegale Vrij Nederland. Met de initialen van haar voornaam en de toevoeging X voor een onbekende werd ze verzetsvrouw dr. Max. Naast haar, op nummer 74, huisde de Duitse Sicherheitsdienst. De heren hadden lang geen weet van de activiteiten van hun buurvrouw. Toen ze in november 1944 toch binnenvielen, was ze net verdwenen en ondergedoken op Brigittenstraat 15, vlak bij de Nieuwegracht.
Op vrijdag 28 maart 2025, bijna tachtig jaar na de oorlog, hebben oorlogshistoricus Ad van Liempt en wethouder Eva Oosters gedenkplaten onthuld op de hoeken van het kruispunt Maliebaan en Nachtegaalstraat. Ze zijn inmiddels weer verdwenen door de aanleg van het lelijk vernieuwde kruispunt, maar Oosters heeft me vlak voor haar vertrek als wethouder bezworen dat de platen weer terug zullen worden geplaatst.
Waar het om gaat is juist die kruising: de bruine beweging, samen met de bezetters tegenover, of náást het verzet, in volstrekt tegengestelde bezieling. De eersten voor autocratie, onderdrukking en vernietiging. De anderen voor vrijheid, vrede en medemenselijkheid. In de oorlog waren ze verregaand in de minderheid. Voor het verslaan van het kwaad waren toch troepen nodig van overzee.
Het is zeker dat de sfeer destijds veel grimmiger was dan nu
Het is zeker dat de sfeer destijds veel grimmiger was dan nu. Ik zeg dat niet als bagatellisering van de hedendaagse situatie. Met alle beduchtheid voor hedendaags fascisme is het moderne Utrecht verre van een stad der beweging. Opeenvolgende verkiezingen tonen aan dat er een grote mate van progressiviteit bestaat, net als in Amsterdam. De populariteit van de PVV is hier nooit groot geweest en neemt nu ook landelijk af, omdat de bestuurlijke capaciteiten van Wilders sterk tekort schoten en zijn houdbaarheid danig is afgenomen.
Polarisatie wordt over het algemeen ook zichtbaar als versplintering op rechts. Het blijft stinken, ondanks het linkse parfum. Buiten de stad verschilt het beeld. Vlak bij ons appartement in Oog in Al gaat het al jaren goed met het AZC in het voormalige militair hospitaal (ik schreef er al vaker over). Het recente oproer in Loosdrecht tegen een nieuw asielzoekerscentrum liet voor de zoveelste maal zien hoe hoog dorpssentiment kan oplopen, met de gebruikelijke uitvergrotingseffecten in de berichtgeving. Op Koningsdag bleek weer hoe graag het volk zich uitdost in Oranje, om in naam van Willem-Alexander pleinen te laten uitpuilen in ultiem vertoon van Nederlanderschap.
Tegen de waanzin en de wartaal werkt de weerbaarheid, de waarschuwingen voorbij
Democratie werkt, er is tijd en strijd voor nodig. Het is onlangs gebleken in Hongarije, met de overtuigende overwinning die Péter Magyar behaalde op Orban. In Amerika laat Trump niets na om het land tegen zich te verenigen in steeds maar groeiende No Kings-demonstraties. Percentueel is het nog niet veel, maar duidelijk is dat een toenemende hoeveelheid Amerikanen in opstand komen tegen de vanuit Washington gestuurde vernietiging van hun land, in weerwil van de propaganda om het weer groot te maken. Bij ons in het vaderland daalt D66-premier Jetten af naar VVD-niveau. Het fascisme heeft er geen groot draagvlak, toen niet en nu niet.
Tegen de waanzin en de wartaal werkt de weerbaarheid, de waarschuwingen voorbij.
Aanstaande zaterdag praten we in onze video podcast Herrie in de Slachtstraat over de opkomst van het fascisme. Aan tafel: Beatrice de Graaf, Ad van Liempt, Charles Groenhuijsen en Tom Jan Meeus.
Zo zeg!
Is dit een partij huidig ‘rechts’ bashen zeg.
Wilders, Trump, Bosma koppelen aan fascisme.
Wat een gedevalueerde term is dat geworden zeg.
Doet geen recht aan slachtoffers van echt fascisme en nazisme.
Ook even Loosdrecht en inwoners afzeiken om hun ‘dorpsmentaliteit’ met hun terechte zorgen.
Wat een stads elitair neerkijken.
Klinkt bijna….superieur…
Dan lees ik de belangrijke historische gebeurtenissen en feiten voor en tijdens WO2 in Utrecht in deze column een stuk minder aandachtig.
En alweer dat sleetse verhaal over het ‘volledig geintegreerde, veilige en door de wijk geaccepteerde’ AZC in Oog in Al. Daarmee suggererend dat het wel meevalt met de problemen van asiel en migratie in Nederland.
1 van de kenmerken van fascisme(en communisme!) Is het niet dulden van een afwijkende (politieke) mening of gedachtengoed. En dit met geweld en bedreiging afdwingen.
Wilders wordt al 20 jaar beveiligd en woont in safehouses. Vanwege een andere politieke mening. Fatwa’s en duizenden moorddreigingen op deze man. Dat is fascisme in pure vorm.
Noem de olifant in de kamer. Alle echte vormen van echt fascisme. Op links, rechts en in bepaalde religies.
Haatzaaien is geen “andere mening”. En daar is Wilders voor veroordeeld. Los daarvan, is rechts (o.a. de VVD) erg druk bezig om het Overton Window (1) steeds verder naar rechts te trekken en dat mogelijk ze helaas vrijelijk doen in de Nederlandse media. Ieder tegengeluid is daarom goed.
(1) https://nl.wikipedia.org/wiki/Overton-venster
Het vergelijken met het nazi-fascisme en alles omtrent WO 2 is gevaarlijk en creëert het soort reacties als van Fred. Beter is het om de opkomst van het fascisme eind jaren twintig en begin jaren dertig in herinnering te brengen en daarvoor te waarschuwen. Om Wilders en zijn vriend Orban (Trump/ Putin) c.s. te verdedigen met het wijzen op hun ‘helaas noodzakelijke bewaking’ vanwege moordbedreigingen e.d.’ is wellicht begrijpelijk, maar is natuurlijk geen fascisme in de meest pure vorm. Nee Fred, dat zijn de antidemocratische bewegingen als b.v. inperking van de persvrijheid, corruptie, narcisme etc. etc. Je ruikt het op afstand. Zie gemakshalve ‘de partij-constructie’ van Wilders waarin alleen hij het voor het zeggen heeft (had?) en dat iedereen dit ook nog blijkbaar vanzelfsprekend vond . Daar ligt het gevaar. Wees waakzaam, hou de vinger aan de pols.
Al zouden de zorgen van de inwoners terecht zijn, dan blijft het zeer zorgelijk dat men overgaat tot een aanval op het gemeentehuis. Dat is namelijk een directe aanval op de democratie. Fred heeft daar minder moeite mee. Dat Trump een fascist en oorlogsmisdadiger is, kunnen we dagelijks vernemen via de media. Dat Wilders een fan van hem en Orban is, zegt genoeg.
Het is maar net hoe je het bekijkt.
Voor mij is fascisme het weren van Joden door TivoliVredenburg, De Helling en andere -door ons GL/PvdA bestuur- gesponsorde instellingen.
Graag Herrie ook in de podcastapps uploaden! Kan dat? Luister iets fijner terug dan YT. Hogere luistercijfers gegarandeerd.
@ Jeroen Winkelman. Herrie in de Slachtstraat is ook als podcast te beluisteren op spotify.
Juist Isabelle, kunstenaars en hun kunst weigeren.
De o zo tollerante ‘progressieve’ kaste in Utrecht.
@Isabelle. Het een sluit het andere niet uit.
@A.Roelofs
Waar staat dat in mijn reactie dat ik minder moeite heb met een aanval op het gemeentehuis? Ik zeg iets over terechte zorgen van veel inwoners daar.
En de arrogante blik van de columnist hierop..
Ik heb een hekel aan geweld. Ook door een paar randfiguren tussen de bewoners in Loosdrecht. Probeer jij mij nu van gewelds toejuiching te betichten? Wat een luie en typische reactie weer.
@Jos
Mijn reacties creeer ik zelf hoor. Dat neerbuigende en belerende toontje, laat maar beter. En Wilders gebruik ik als voorbeeld. Ik ben op de hoogte van definitie van fascisme en fascistische uitingsvormen. Dit is er 1 van.
En dat jij ‘helaas noodzakelijke bewaking’ van Wilders tussen haakjes zet geeft ook al iets aan. Beetje muggeziften dat het geen puur fascisme is…
Isabelle, Even een nuance aanbrengen. TivoliVredenburg weert geen Joden en spreekt zich uit tegen iedere vorm van uitsluiting, waaronder antisemitisme. TivoliVredenburg heeft zich wel aangesloten bij de culturele boycot van Israël, een staat en een regering die zich bezondigt aan grenzeloos geweld.
@Jeroen Wielaert
TivoliVredenburg gaan binenkort ook alle artiesten uit bv. moslimdictaturen weigeren? Landen waar vrouwen, homo en andersdenkenden rechten met voeten worden getreden?
En dat ‘grenzeloos geweld’ van Israel….bijna nooit of minimaal kritiek op de gekozen Hamas regering van Gaza en hun monsterlijke daden. Tegen zowel Israel alswel hun eigen bevolking.
En dat gemakzuchtige…niet joden kritiek maar Israel kritiek argument.
Israel is een Joodse staat. Kijk in het handvest van Hamas en andere islamistische tereur bewegingen. En Iran: De Joodse staat moet verdwijnen.
Een echte genocide dus.
“Democratie werkt, er is tijd en strijd voor nodig.” Precies, een democratische rechtstaat is niet iets vanzelfsprekends. Daar ga je zorgvuldig mee om, die moet verdedigd worden. Goed verhaal Jeroen.
@Fred. Omdat u nogal goed gedocumenteerd lijkt te zijn toch deze vraag. Wat had Israel ooit te zoeken op deze plek? Het beloofde land? Wie heeft dat ooit beloofd?
Nou Jeroen. Ik ga meekijken en luisteren. Prikkelend opstel van je.
ik voorspel de volgende uitspraken
“Utrecht mag trots zijn dat de afgelopen jaren Raar rechts geen poot aan de grond kreeg onder de dom”.
“Vreemd links heeft onder het mom van ‘Palestina’ het stadhuis vorig jaar willen bezetten en de vergadering van de gemeenteraad agressief verstoord.”
“Links en rechts zijn termen uit de vorige eeuw!”.
Nogmaals ik ga loeren. Leve onze democratie !
Wilders noemt een democratisch gekozen parlement een ‘nepparlement.’ Wat is zijn alternatief? Ik houd mijn hart vast. Fred niet.
@M.Willemsen
Wow! Echt? Wil jij deze discussie starten hier?
Over bestaansrecht van de Joodse staat Israel?
@Koert
Jij weet niet waar ik wel of niet mijn hart voor vast houd.
Lekker suggestief neerkalken hier.
Lijkt wel een soort…onderbuik gevoel.
O nee, daar hebben alleen rechtse mensen last van.
Toch?
En er is idd veel over het gehalte van de democratie in Nederland(en dus ook werking parlement) te zeggen. Een ‘nepparlement’ noemen maakt je niet gelijk een anti democraat. Wellicht even de contex erbij plaatsen waarin Wilders dit gezegd heeft?
@Fred Siebelink
Ik heb die vermoedens ook. Wellicht gestoeld op uitlatingen van 2 deelnemers aan dat debat in de media.
Charles Groenhuijsen die op zijn social media alleen maar Trump aan het bashen is.
En Beatrice de Graaf die in haar conclussies over bv islam geinspireerd terrorisme via omweg vaak het gedrag ‘het Westen’ erbij betrekt als mede oorzaak.
Wellicht deze keer allemaal niet. We gaan het zien!
Israel heeft Gaza zo goed als vernietigd, bombarderen Libanon plat, laten kolonisten probleemlos stukken grond van Palestijnen afpakken. Het is een schurkenstaat waar een beschaafd land de banden onmiddellijk mee moet verbreken. En nu zal ik wel een antisemiet zijn.
Tip aan Fred. Ga van de zon genieten. Laat je toetsenbord even met rust. Jouw verhaal is nu wel duideljk. Het wordt vermoeiend
@M.Willemsen
Wel een eenzijdige volledige zwart/witmening over Israel en het midden oosten/ Gaza conflict.
Je was de ‘Israelische oorlog op Iran’ nog vergeten.
De term genocide heb je ook niet genoemd. Doet het ook goed die gedevalueerde term inmiddels.
Wilde bijna zeggen No jews No news. Maar dat is me te makkelijk.
Net als dat dat je al bij voorbaat indekt antisemiet genoemd te worden.
@Ingrid
Nog wat inhoudelijke argumenten?
Of bevalt mijn mening je niet. Kan. Vrij land.
Je hoeft ze niet te lezen.
Ik toets genietend in de zon dit alles.
Krijg er energie van zelfs.
De moderator van de NUK beslist wel dat het klaar is.
Goed idee Ingrid en Fred, als je toch even naar buiten gaat en je gaat b.v. naar Rijnauwen, even roepen dat je eraan komt. Ik weet zeker dat ze plaats voor je maken.
Als aanzet naar een goed inhoudelijk debat over fascisme, is dit schrijfsel van Jeroen Wielaert bepaald geen goede voorzet. De internationale en wetenschappelijke achtergronden van de tafelzitters kennende zullen zij er geen aandacht aan schenken.
Neem Beatrice de Graaf, zij blijft nadrukkelijk spreken en schrijven over de teloorgang van gedrag en moraal, zowel links als rechts. Wat zij over deugden schreef moeten alle politici zich zeer ter harte nemen.
De vele rechtse partijen in NL springen telkens opnieuw in het morele vacuüm dat linkse partijen hebben laten ontstaan. GL, PvdA d66 en ook de VVD hebben solidariteit, het opkomen en staan voor het algemeen belang laten verwateren. Geen enkele van deze partijen realiseert zich de gevolgen van de absolute individuele vrijheid, op elk moment en op elke plaats.
De vrijheid om altijd en overal alleen het eigen gelijk rond te tetteren, om alleen ultieme zelfzucht voor het eigen standpunt rond te toeteren. Tel daar het dwangmatig opleggen van modern individualistisch gedachtegoed bij op; gedachtegoed dat de bedoeling heeft, dat iedereen zich gaat gedragen en dat gaat doen zoals zij zelf doen. Anders zijn, anders doen, wordt niet geaccepteerd.
Dat en niets anders veroorzaakt de verrechtsing van het stemgedrag in ons land.
Terug naar de kern. Fascisme is een stroming die het belang van de staat altijd en overal boven het individuele belang stelt. Het individu is ondergeschikt aan de staat.
Hoe gevaarlijk is het dwangmatig opleggen van individualisme boven het staatsbelang; boven de belangen van iedereen. Laat daar het gesprek over gaan.
En zo maakt iedereen zijn eigen analyse waarbij de conclusies aangaande opkomend links en rechts extremisme een uiterst divers karakter kennen…!
Het maakt dat we nu jaarlijks 5% van het BNP aan wapentechnologie gaan verkwanselen etc etc.
Maar wat is momenteel nu echt de grootste bedreiging die we kennen..!
We gaan dit jaar een finale signaal gaan krijgen wat er niet om zal gaan liegen en waarbij de mensheid alles op alles zal moeten gaan zetten om massale extinctie te gaan voorkomen.
Hoe “EXTREEM” kan het worden en het lijk me niet onverstandig ons vizier toch ergens anders op gaan richten lijk me…!!!
Wellicht een idee om dit onderwerp breder te bekijken. De invloed van globalisme is in deze tijd beter zichtbaar en voelbaar. Er worden mi. wereldwijd op meerdere vlakken crisissen gecreëerd om ‘global governance’ te kunnen rechtvaardigen. (schaarste = afhankelijkheid = controle)
Follow the money;
The Bank for International Fascism
https://larouchepub.com/eiw/public/2013/eirv40n35-20130906/51-54_4035.pdf
The legacy of Friedrich von Hayek: Fascism didn’t die with Hitler
https://larouchepub.com/eiw/public/1995/eirv22n08-19950217/eirv22n08-19950217_046-the_legacy_of_friedrich_von_haye.pdf
Friedman, von Hayek and Adolf Hitler
https://larouchepub.com/eiw/public/1982/eirv09n39-19821012/eirv09n39-19821012_022-friedman_von_hayek_and_adolf_hit-lar.pdf
Gov-corp / Corp-gov
Er wordt blijkbaar toegewerkt naar totale digitale controle. De EU zou hier dan samen met de grootste bedrijven en NGO’s het fascistische machtsinstituut zijn. Het WEF is daar duidelijk in. De mens ondergeschikt aan het totalitair systeem.
Eerder; “Fascism should more properly be called corporatism because it is the merger of state and corporate power.” ~Benito Mussolini
Meer achtergrond; Synarchism: The Fascist Roots Of the Wolfowitz Cabal
http://www.tuks.nl/docs/Synarchism_%20The%20Fascist%20Roots%20%20Of%20the%20Wolfowitz%20Cabal.pdf
Inmiddels willen de tech elites de democratie uitroeien; geen ideologieën en instituties meer. Via crypto-fascisme en AI governance willen ze elk menselijk geluid in de kiem smoren.
https://twvme.substack.com/p/voiceexe-has-crashed-exit-techno
Met een nieuw, volledig digitaal financieel systeem, gebaseerd op programmeerbare valuta’s, tokenized activa en digitaal geld van de centrale bank. In dit nieuwe model willen zij niet alleen aan de top blijven staan, maar ook over ongekende macht beschikken. Elke transactie kan worden getraceerd, gevolgd en gecontroleerd. Geld zelf wordt voorwaardelijk, aan toestemming gebonden, programmeerbaar en vergankelijk.
Wat zich ontvouwt is geen reset ten behoeve van de mensheid, maar een consolidatie van de controle door dezelfde financiële architecten die de vorige eeuw van monetaire slavernij hebben ontworpen.
De volgende fase zal niet louter financieel zijn. De introductie van digitale valuta van centrale banken zal de basis leggen voor een totaal digitaal controle netwerk, een systeem waarin elke transactie in real time kan worden getraceerd, toegestaan of geweigerd.
Zodra geld alleen nog in programmeerbare vorm bestaat, kan het worden gekoppeld aan gedrag, naleving of zelfs overtuiging. In combinatie met kunstmatige intelligentie, algoritmisch bestuur en corporatieve technocratie zou deze digitale architectuur het ultieme controlemechanisme kunnen worden, een systeem zonder natuurlijke vervaldatum.
De feitelijke architectuur van het besluitvormingsproces wordt in toenemende mate buiten het nationale systeem vormgegeven. Dat betekent dat nationale overheden beslissingen moeten verdedigen waarvan de wetenschappelijke, procedurele en politieke contouren al extern zijn uitgezet, terwijl de tech-mafia en de 1% zelf niet onderworpen zijn aan nationale openbaarheid van bestuur, nationale rechterlijke toetsing of parlementaire verantwoording.
Daarmee ontstaat een fundamentele democratische spanning: de macht verschuift naar een transnationaal technocratisch niveau, maar de verantwoordelijkheid blijft liggen bij nationale instituties die die macht niet meer volledig beheersen.
En gewone burgers?..
Wanneer er vandaag wordt gesproken over fascisme, ontstaat vaak meteen weerstand zodra de vergelijking met het nazisme wordt gemaakt. Dat is begrijpelijk, maar ook riskant als het ertoe leidt dat we historische patronen niet meer durven te benoemen.
Het nazisme begon niet met oorlog of vernietiging. Het begon in de vroege jaren dertig met propaganda, beeldvorming en het langzaam verschuiven van wat maatschappelijk acceptabel was. Onder leiding van Joseph Goebbels werd vanaf 1933 een propagandamachine opgebouwd die de publieke opinie systematisch beïnvloedde. In samenhang met de machtsopbouw van de nazi-partij (de NSDAP) ontstond een proces waarin vijandbeelden werden gecreëerd, instituties werden ondermijnd en de samenleving stap voor stap werd voorbereid op steeds verdergaande maatregelen.
Dat proces verliep geleidelijk. Juist daardoor werd het niet direct herkend.
Wanneer we naar het heden kijken, zien we ontwikkelingen die niet identiek zijn, maar wel degelijk parallellen vertonen met die vroege fase. In de Verenigde Staten wordt bijvoorbeeld gewerkt aan plannen zoals Project 2025, waarin een sterke concentratie van macht en een ideologische herinrichting van de overheid centraal staan, met invloed van figuren als Stephen Miller en de politieke lijn rond Donald Trump.
Ook in Europa zien we vergelijkbare tendensen. In Nederland is Geert Wilders al jarenlang uitgesproken in zijn retoriek over nationale identiteit en uitsluiting. Zijn politieke affiniteit met leiders als Viktor Orbán is daarbij relevant. Orbán wordt internationaal bekritiseerd vanwege het ondermijnen van de rechtsstaat, invloed op media en het bevoordelen van een eigen machtsnetwerk.
Dit zijn geen directe bewijzen van fascisme.
Maar het zijn wel ontwikkelingen die opvallend sterk overeenkomen met patronen uit de jaren dertig.
De kern is simpel: het nazisme werd niet herkend op het moment dat het begon, maar pas toen het al vergevorderd was. In de beginfase ging het om taal, framing, herhaling en het normaliseren van steeds hardere standpunten.
Daarom is het legitiem om deze parallellen te trekken. Niet om te provoceren, maar om te analyseren en te waarschuwen. Want wie pas reageert als alles overduidelijk is, reageert te laat.
De geschiedenis vraagt niet om stilte uit voorzichtigheid, maar om scherpte op het moment dat het er nog toe doet.
@Fred, dank en hulde voor je pennenvrucht(en). Je schrijft het zeer treffend en je bent niet alleen. De zwijgende meerderheid bestaat.
Op 4 mei zijn we stil, thuis of op het Domplein, waar we ook dit jaar kunnen horen wat de burgemeester nog te melden heeft.
Hopelijk gaat het een keer niet over het Midden-Oosten, maar bijvoorbeeld de toenemende strijd tegen hen die de traditionele vrije Westerse cultuur een warm hart toedragen.
@vanHonthorst. De zwijgende meerderheid maakt tegenwoordig anders behoorlijk veel kabaal.
@Sander,
Een mooie bijdrage.
Ik wil wel wijzen op de grote verschillen tussen fascisme en nazisme. De nazi aanhangers hebben van het begin af aan grof geweld gebruikt en zijn daar tot het eind aan toe mee doorgegaan.
Ik keek recent naar een documentaire over de SS aan de hand van interviews met ex SS’ers, met en zonder spijt. Zeer opvallend is het woord- en taalgebruik van hen, dat komt zeer sterk overeen met het woord en taalgebruik in Israël. In het licht van het extreme geweld dat Israël toepast, is voor mij zonneklaar dat Het rechts extremisme in Israël meer overeenkomt met nazisme dan met fascisme.
Lijkt mij ook een goed punt voor het gesprek.
Ik mis in het debat, wat ik altijd geleerd heb;Fascisme is een geweld ideologie.Geweld is een kern onderdeel dat gebruikt wordt om de oppositie uit te schakelen en de samenleving te dwingen tot eenheid. Het verheerlijkt machtsvertoon. En dan zit ik met een kronkel. Wilders tamboereert grotere zeggenschap van het volk. Hij noemt media, cultuur, of rechters niet neutraal, maar niet gekozen politiek. Hij moet ook niets hebben van ongekozen bureaucraten in Europa. Zo moeten de rechters bijvoorbeeld tijdelijk door het volk gekozen worden. In zijn partijprogramma heeft hij het over wij. Ik lees dan dat de PVV niet een vereniging maar een stichting is, met één persoon in alle functies; Wilders. Hij heeft het zelfs over een nepparlement. Dat zijn door het volk gekozen kamerleden. Zijn boodschap namens de PVV is dus kennelijk een nepboodschap. Zijn geflirt met Orban geeft een glimp van zijn echte bedoelingen.Zijn verkiezingsprogramma moet ik dus lezen als niet wij maar ik . Anders kan ik het niet begrijpen.
@Bernard, hier raak je een heel wezenlijk punt, het geweldsaspect. Ik schreef het al: destijds was het veel erger. Volgens de pure definitie van het fascisme zijn Trump, Orbán en Wilders geen fascisten – autoritaire leiders die met geweld regeren, al neemt het met de Amerikaan wel die kant op aan het gaan.
In Europa is het veel gebral, maar weinig echt gebruik van het middel waardoor het isme aan zijn naam kwam: de fasces, de roe.
Bij vlagen Bas Heijne-kwalitatieve column, waarvoor hulde. Met ‘dorpssentiment’ doe je jezelf en anderen echter tekort. Jarenlang, decennialang heeft ‘goed’ links ‘slecht’ rechts de kastanjes uit het vuur laten halen bij het onderwerp immigratie. Het past een beschaafd land nood te lenigen; vorm en inhoud behoeven intelligente aandacht. Hier richt ik mij tot Wilders en co: het afbouwen van ontwikkelingshulp is naast onbeschaafd wel het domste wat wij kunnen doen. En dan is er nog zoiets als draagkracht. Voorlopig is e.e.a. geculmineerd in ‘Loosdrecht’. Snappen wij nog steeds niet dat het nóg erger wordt als er nu niet in de tweede versnelling op een aantal punten doorgepakt wordt? De ongebreidelde immigratiepolitiek is een belangrijke factor geweest in het leggen van de voedingsbodem voor extremer rechts. Dat is een miskenning van de menselijke natuur. Honderd procent vreedzame coëxistentie van al te geprononceerde en van elkaar verschillende geloven, doctrines is zeer zeldzaam. Inmiddels leven wij in de realiteit van de aanslag in Londen. Hoog tijd, lijkt mij, om structureel anders naar dit onderwerp te gaan kijken.
Jeroen en fans,
als ik fascisme goed lees dan kom ik tot de volgende hoofdpunten:
Dictatuur
Extreem nationalisme
Antidemocratisch
Geweld en Propaganda
Dan komen we toch al snel uit bij een paar landen in het midden oosten die notabene ook nog wel een paar joodse medeburgers minder wensen.
Ben erg benieuwd of dit wordt geplaatst maar nog meer hoe Jeroen en fans dit zien.
@Paul, alweer een ander perspectief. Inderdaad, Iran voldoet aan de genoemde kenmerken, maar ook het optreden van Israël heeft fascistoïde trekken.
@Paul. Toch wel wrang dat Joden die zoveel hebben geleden onder het fascisme al jaren stelselmatig proberen Palestijnen uit te roeien. En recent doelgericht journalisten doodschieten. En ja, ik veroordeel Hamas. Dat laatste moet je er tegenwoordig altijd bijzeggen.
@ Eric en Jeroen,
dank voor je input en even deze nabrander ik beschouw nog steeds Israel niet als alle joden. En daar zit nu net voor mij de pijn, ook in Nederland voelen de joodse mensen zich niet veilig.
En mochten jullie je afvragen waar ik woon; aan het Geertekerkhof.
Waar drie geloven; Joods, Grieks en christelijk met en naast elkaar leven en dan heb ik het nog niet over de eigenwijze anders denkenden.
Goed stuk van Sander. Hier zou het over moeten gaan.