Laat ik met een mild woord beginnen.
Gemeenteraadsleden en stadsbestuur hebben met het woondossier een pittige taak. Het woondossier is razend ingewikkeld gemaakt.
Bovendien heeft het dure Utrechtse wonen alles te maken met de mondiale financiële markten. Biljoenen euro’s worden over de wereld geschoven voor zo hoog mogelijke rendement. Het geld zoekt plekken en branches waar nog meer geld te halen is.
Utrecht is een woningmarkt vol schaarste. Dus strijkt het internationale kapitaal hier neer. Hoe die internationale geldstromen in onze stad uitpakken? Daarover schreef ik mijn vingers de afgelopen jaren blauw.
Geen wethouder, geen gemeenteraadslid, geen ambtenaar ontkomt er aan. Het grote geld én de wetten van het grote geld? Ze hebben onze stad in de greep. Tot zover de verontschuldigende woorden voor raadsleden en stadsbestuur.
Kunnen wij hier iets tegen ondernemen? Ja, kleine stapjes.
Dit wordt geen stemadvies.
Ik kijk terug op wat feiten die wij de afgelopen vier jaar constateerden. Daar worden woningzoekenden -en zij niet alleen- niet vrolijk van.
Op de dag voor de gemeenteraadsverkiezing een prikkel om te gaan stemmen. Aan de hand van zes thema’s kijk ik terug.
Ik garandeer niet dat dit stuk tot meer rechtvaardigheid op de Utrechtse woningmarkt leidt.
Corruptie
De afgelopen raadsperiode hing een justitieel corruptieonderzoek boven het Utrechtse woondossier. Vier jaar lang hoorde je er geen wethouder of raadslid over. Ik begin er mee, omdat het de slappe bewaking van integriteit door stadsbestuur en raad illustreert.
De gemeente Utrecht verkocht een stukje grond aan het Rachmaninofplantsoen voor 311.000 euro aan Egeria, het private equity-vehikel van de familie Brenninkmeijer. De volgende dag werd het voor bijna een miljoen euro meer doorverkocht aan pensioenfondsbelegger Bouwinvest. Wethouders van D66 (Verschuure) en GroenLinks (Diepeveen) lieten deze naar omkoping ruikende zaak in de vorige raadsperiode passeren. De Utrechtse burger Kees van Oosten zwengelde deze zaak aan. Onze collega Louis Engelman van Nieuws030.nl publiceerde erover.
Afgelopen januari besloot het Openbaar Ministerie, na vier jaar, niet tot vervolging over te gaan. Ambtelijke corruptie kon niet bewezen worden. In een toelichting stelt Justitie dat ‘de gemeente Utrecht zich bij deze verkoop mogelijk wel tekort heeft gedaan’.
De reactie van de Utrechtse raad op deze laatste constatering? Zwijgen.
Kiezersbedrog sociale huurwoningen
PvdA-wethouder Wonen Dennis de Vries bedroog zijn kiezers en de stad deze raadsperiode. Hij sloot afgelopen najaar een overeenkomst met de woningcorporaties. Corporaties mogen weer sociale huurwoningen verkopen. Wethouder de Vries presenteerde het Volkshuisvestelijk Akkoord -zo heet de overeenkomst- als dé manier om de wooncrisis op te lossen.
In werkelijkheid verbrak de Vries de verkiezingsbelofte van zijn PvdA én het coalitie-akkoord.
Een totale stop op de verkoop van sociale huurwoningen was namelijk het speerpunt in het akkoord dat PvdA, GroenLinks, D66, Christen Unie en Student en Starter in 2022 sloten.
Een meerderheid van de gemeenteraad liet de PvdA-wethouder met bedrog en gebroken beloften wegkomen.
De grootste woningcorporatie, Woonin, gaat nog 5000 sociale huurwoningen verkopen. Het staat in hun jaarverslag.
Woningcorporaties komen afspraken niet na
De Utrechtse woningcorporaties probeerden deze raadsperiode de gemeente 10,6 miljoen euro afhandig te maken. Dit gemeenschapsgeld moest naar de al goed gevulde kassen van de corporaties; compensatie voor de stop op verkoop van sociale huurwoningen. Dit speelde in 2023/2024, toen wethouder de Vries nog tégen de verkoop van sociale huurwoningen was.
Het stadsbestuur zette de corporaties daarna niet klem met het volgende feit. De corporaties kwamen de afgelopen tien jaar niet één jaar de zogeheten ‘prestatie-afspraken’ na. Dit zijn afspraken tussen gemeente en woningcorporaties over het aantal toe te voegen sociale huurwoningen.
De corporaties lopen inmiddels 3700 huurwoningen op de afspraken achter.
Het eigen vermogen van de twee grootste Utrechtse corporaties, Woonin en Portaal, bedroeg begin vorig jaar vijftien miljard.
Al in 2019 schreven Utrechtse gemeente-ambtenaren dat Mitros (nu: Woonin) zonder enige pijn uit eigen kapitaal 1,3 miljard kon investeren in duizenden sociale huurwoningen.
Op de achterstand aan sociale huurwoningen sprak wethouder de Vries de corporaties niet aan. De raad sputterde een beetje. Waarna ons gemeentebestuur de woningcorporaties een nieuwe status toekende: ‘partners’.
Gemeentebestuur laat bewoners uitpondflats Overvecht en Kanaleneiland in de steek
Op Kanaleneiland en in Overvecht vielen 717 betaalbare huurflats in handen van de Canadese belegger Capreit/ERES. Op Kanaleneiland (252 ‘Qatarflats’) was de gemeente hier actief verantwoordelijk voor. In Overvecht liet de gemeente Capreit/ERES haar gang gaan.
Capreit/ERES pakte van de Nederlandse fiscus 60 miljoen euro en dumpte de flats in 2025 bij nationale en internationale opkopers.
Gevolg, tot vandaag de dag: chaos. Huren tot 1900 euro per maand, leegstand, rechteloze anti-kraakbewoning en achterstallig onderhoud. Het betreft voor een groot deel schimmelflats. Op de galerijen is betonrot zichtbaar. Nog wezenlijker: vooral kapitaalkrachtige expats worden nu door makelaarskantoren gelokt om vier ton voor deze slechte woningen neer te tellen. In de kas van de VVE’s, waarin de beleggers de meerderheid hebben, zit geen geld.
Één corporatie, de relatief kleine B0-Ex, deed in Overvecht een poging deze chaos te doorbreken. De Bo-Ex-directie wilde woningen kopen en die sociaal gaan verhuren. De rijke corporaties wilden niet helpen. Wethouder Wonen de Vries liet Bo-Ex in de steek. Hij had als argument dat de gemeente-financiën ‘op het ravijnjaar af gaan’.
Top Secret: Utrechtse bevolking mag niet meekijken
Het officiële Geheimhoudingsregister van de gemeente is mudvol. De geheimhouding gaat vooral over grond en woningbouwprojecten.
Raadsleden zijn bang om over geheime stukken en geheime vergaderingen uit de school klappen. Strafrechtelijke vervolging hangt boven hun hoofd.
Deze geheimhouding past bij de eisen van projectontwikkelaars en beleggers. Hoe minder zonlicht en transparantie, des te minder kans dat hun verdienmodel in de openbaarheid komt.
Ook de gemeente Utrecht heeft belang bij heimelijkheid. De gemeente zelf heeft namelijk grondbezit.
In een interview met De Nuk zei wethouder Wonen De Vries op 1 maart 2024: ‘Er wordt veel in beslotenheid besproken. Ik ga dat omdraaien. Dit gaat echt veranderen. Alles wordt openbaar, tenzij er zwaarwegende redenen zijn stukken of vergaderingen niet openbaar te maken. Ik wil die vanzelfsprekende geheimhouding niet meer.’
Wat er van de Vries’ voornemen terecht kwam? Niets. In de afgelopen vier jaar verklaarde B&W (mét wethouder de Vries) 235 stukken geheel of gedeeltelijk geheim.
Gemeente is grondspeculant
De gemeente Utrecht streeft naar de hoogst haalbare grondopbrengst. Het staat in de gemeentelijke ‘beleidsnota grondbeleid’ die eind 2024 werd aangenomen.
De gemeente Utrecht jaagt zo het onbetaalbare wonen in de stad aan.
Deze houding vult de gemeentekas enorm. Zo maakt de gemeente Utrecht op de huidige woningbouw De Nieuwe Defensie -tussen Balijebrug en Villa Jongerius- 77 miljoen euro winst op de grond.
Kopers op De Nieuwe Defensie betalen 53 procent van de koopprijs voor de grond. Dat geld gaat naar grondexploitant gemeente Utrecht. Slechts 47 procent van de koopprijs is voor de bouwkosten. De prijzen van de koopwoningen lopen een miljoen en meer.
Wethouder Voortman (GroenLinks) was de afgelopen raadsperiode verantwoordelijk voor deze hoge grondprijzen. In haar eigen nota verschuilt ze zich achter ‘de markt’. Ook de PvdA is akkoord.
Vergelijk wat kopers in Leidsche Rijn begin deze eeuw voor de grond betaalden: zo’n 25 procent.
Verrassend genoeg was een van de tegen dit grondbeleid stemmende partijen de VVD. Zoals woordvoerder te Hoonte zegt, omdat de gemeente mogelijke voordelen aan haar eigen inwoners mag gunnen.
Aan de andere kant van de Balijebrug ligt meer gemeentegrond. De gemeentelijke grondwinst daar bedraagt nog eens tientallen miljoenen euro’s. In dat ‘deelgebied 5’ opereerden eerder grondspeculanten als Marcel Boekhoorn. Zij gingen er met meer dan 60 miljoen van door. Waar de PvdA schande van spreekt.
Tot zo ver een korte terugblik op hoe de Utrechtse Wooncrisis zich de afgelopen jaren ontwikkelde.
Afgelopen dagen brachten wij bovendien interviews met zeven politici die wonen in hun pakket hebben.
Wij van de Nuk denken dat beter geïnformeerde lezers in het stemhokje baat hebben bij feiten. En duiding.
Vier jaar geleden schreef ik op de dag voor de raadsverkiezingen een commentaar. Wat -ontluisterende- feiten over de Utrechtse Wooncrisis op een rijtje – De Nuk
Daarin onder andere deze zinnen: ‘Ik verzuchtte eens, na de beschrijving van wéér een krankzinnige woon-uitwas: ‘Ik ga niet stemmen of, uit protest, blanco stemmen.’ Als jij of u, op grond van dit geheel falende gemeentelijke woonbeleid, zegt: ‘Ik ga niet stemmen’, begrijp ik dat volledig.
Ikzelf? Mijn traditionele democratische geest heeft het uiteindelijk bij mij toch gewonnen. Ik ga stemmen. Één overweging wil ik daarin wel kwijt: ik stem in geen geval op een partij die deze of de vorige raadsperiode in het College zat.’
Op mijn stuk toen kwam van een betrokken lezer deze reactie:
‘Zouden we over vier jaar een ander verhaal lezen?’
Lees hier ons woondossier.
Een deprimerend verhaal met een conclusie: wethouder de Vries heeft niet geleverd. Hij denkt daar anders over maar de feiten liegen niet.
Helder verhaal. Grote klasse van dhr. Grimbergen om dit enorm verdrietige dossier met zorgvuldigheid en precisie aan te vullen. Alles in deze toestand is stuitend en onacceptabel.
Kun je als inwoners ook prestatie afspraken vastleggen met een gemeentebestuur en daar echt op handhaven? Of een college en gemeentebestuur ontslaan? Een burgermotie van wantrouwen lijkt hier het enige passende antwoord. Want het woondossier staat niet op zichzelf.
Wat anders is er nodig, om de afbraak, verspilling, politieke nalatigheid en foutieve voorlichting, de politiek inhoudelijke inmenging van de VN, van de WHO en de SDG-lobby van ongekozen instanties zoals VNG, C40, ICLEI etc. te stoppen?
Want er is een verschuiving van macht; De bijl aan de wortel van de lokale democratie. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) presenteert zichzelf als ‘belangenbehartiger van gemeenten’, maar functioneert in de praktijk als interbestuurlijke macht zonder directe democratische controle.
Gemeenteraden hebben nauwelijks invloed op wat de VNG namens hen besluit, terwijl die besluiten wel bindende gevolgen hebben. Deze verschuiving van democratische zeggenschap naar een private vereniging is een onderbelichte machtsoverdracht in het Nederlandse bestuur.”
Mijn stapel ongeopende enveloppen met een stempas groeit. Ik verwacht dat de opkomst van stemmers hooguit iets verhoogt in een systeem waarin het mogelijk is om een gemeentebestuur effectief weg te stemmen.
Het gaat zelfs breder dan alleen wonen. Het advies is helder, wil je meer inbreng van bewoners en een alertere politiek, dus wil je echt verandering dan moet je ook anders stemmen. Dus op de oppositie (CDA/VVD) of op een kleinere (EenUtrecht) partij. Ben benieuwd naar de uitslag, het is nu of nooit.
Ik was al vroeg in het stemhokje. Ik hoop met mijn stem een terugkeer van wethouder de Vries tegen te houden. Hij is een politieke oplichter.
De rol van D66 wordt mogelijk cruciaal, blijven die zich onder laten sneeuwen door Groen Links of kiezen ze na de verkiezingen voor een nieuwe, eigen koers met meer gezicht.
Goed dat je dit hele rampverhaal hebt beschreven!
En nu stemmen!
Wat ik toch opmerkelijk blijf vinden is dat de schrijver continue blijft schermen met de ‘rijke’ woningcorporaties. Dit is niet conform de werkelijkheid. Ondanks dat de woningcorporaties financieel gezond zijn zorgen de investeringen van de komende jaren ervoor dat deze financiële positie sterk onder druk komt te staan. Hierbij wordt uitgegaan van het huidige meerjarenbeleid. (bron: Staat van de corporatiesector https://www.ilent.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/autoriteit-woningcorporaties/publicaties-cijfers-en-wetgeving/rapporten/staat-van-de-corporatiesector-2026/staat-van-de-corporatiesector-2026.pdf vanuit de Autoriteit Woningcorporaties).
Vanwaar dan de conclusie dat woningcorporaties rijk zijn? Het vermogen zit in woningen en staat niet op de bank….
Over een paar uur is het zover. We weten dan of de Utrechtse burgers mandaat geven aan de coalitie of aangegeven dat het anders moet. Er is in ieder geval iets veranderd. De hoofdvraag was niet meer: politici, wat beloven jullie ?maar, wat hebben jullie de afgelopen jaren bereikt? Een kwestie werd ook duidelijk. Utrecht is onbereikbaar geworden voor inwoners zonder rijke familie. En het stadsbestuur had geen enkel creatief antwoord op deze afschuwelijke conclusie. Een grote machteloosheid. Grimbergen legt gedetailleerd het drama bloot. Het grootkapitaal is de grote winnaar en de gemeente graait vrolijk mee. Zijn er oplossingen? Arjan verwijst naar een publicatie van de. Autoriteit Woningcoöperaties, zeg maar de toezichthouder. Uit dit stuk wordt duidelijk, dat woningcoöperaties met negatieve resultaten geconfronteerd worden als de overheid niets doet. En daar zit volgens mij de crux. Er is al eerder op gewezen; de overheid heeft een zorgtaak in artikel 22 van de grondwet. Praatjes vullen geen gaatjes. Tot voor kort pakte de overheid per jaar zelfs circa 2 miljard van de woningcoöperatie. Als de woningcoöperatie een huis bouwt, kost dat vier à 5 ton. Bij rente van 4% waarvoor je dan alles moet doen kost dat al inclusief onderhoud, verzekeringen, beheer en noem maar op zo’n € 25.000 per jaar. Als je dan € 600 mag rekenen aan huur is er zo een jaarlijks tekort van zo’n € 17.000. By the way: ik vond het ontluisterend dat de corporaties niet eens de ballen hadden om met Grimbergen in gesprek te gaan. Oplossingen; Ik denk dus dat je in verschillende richtingen moet denken. Als je al een half procent de huur verhoogt, kom je al op 28 miljard extra inkomsten voor de woningcorporatie. De gemeenten kunnen natuurlijk ook wat doen met grondprijzen voor de woning coöperaties, waardoor de stichtingskosten lager worden. Je kunt scheefhuren gaan aanpakken. Er zijn mensen, die vroeger met een sociale huurwoning begonnen zijn en nu een ton inkomen hebben en dan nog steeds die sociale huur betalen. Dat kun je repareren. Er kunnen huizen in het bezit zijn, waar makkelijk drie of vier appartementen van gemaakt kunnen worden. Deze lijst is natuurlijk niet uitputtend. Er ligt al een Wet versterking regie volkshuisvesting, die garandeert dat 30% sociale huur gebouwd wordt. @Arjan of het nou stenen zijn of een bankrekening, het is en blijft vermogen. Grimbergen toont aan dat corporaties een enorm vermogen( in stenen) hebben. De oplossing begint, dat de staat haar verplichting tot volkshuisvesting erkent. Linksom of rechtsom,dat is gewoon lappen. Bij de afrek hypotheek ligt al 11 miljard. Vervolgens moeten alle partijen( dus ook de Woonbond,Vereniging Eigen Huis en ANBO) aan tafel en moeten realistische programma’s afgesproken worden. Dat wil zeggen dingen bij hun naam noemen. En wat mij betreft lijkt het me niet verstandig als meneer de Vries aanschuift.
Fijn dat jij dit dossier bijhoudt, Cees!
Heb je dit al gezien? Portaal die prachtige jaren 30 woningen en een hechte gemeenschap wil slopen. Ik vind het zo treurig. Kan Portaal niets beters bedenken?
https://www.nieuws030.nl/opinie/bewoonster-de-tuinwijk-een-van-de-slechtste-idee-n-van-portaal/
Reactie op @Arjan
Wij, journalisten van De Nuk, beschrijven de feiten en cijfers die de Utrechtse corporaties in hun jaarverslagen publiceren. Zie o.a. ons verhaal van 11 juni 2025: ‘Woonin en Portaal boekten in 2024 winst van 131 miljoen’.
In dat verhaal ook aandacht voor het ‘eigen vermogen’ dat deze twee corporaties in hun jaarverslag opvoeren. Woonin: 5,9 miljard. Portaal 8,6 miljard.
De twee corporaties horen daarmee tot de meest vermogende van het land. In dit stuk spreken we over ‘goed gevulde kassen’.
In onze berichtgeving zijn wij zorgvuldig. Het stuk dat @Arjan opvoert dateert van 26 januari dit jaar. Wellicht hebben we het er nog eens over. Al zal geen Nuk-lezer er een snars van begrijpen.
Iets anders. Wij vragen ons af of de door @Arjan opgevoerde bron betrouwbaar is. Het zou kunnen. Het tegenovergestelde kan net zo goed waar zijn. Wij van De Nuk hebben het niet onderzocht. Wel toonden wij eerder aan dat een kluwen van consultancybureaus onderdeel is van een uitgekiende lobbystrategie van de woningcorporaties. Die daarbij niet schromen onjuiste berekeningen te presenteren.
Wel is duidelijk dat deze lobby slechts één belang heeft: de woningcorporaties steevast als armlastig voorstellen.
Woonin weet zeker ‘creatief’ om te gaan met berekeningen. Ze lijken te navigeren via de mazen in de wet.
Wettelijk mogen ze de huur slechts 1x per jaar verhogen. Dat is vaak in juli.
Maar door de losse berekening van servicekosten daarna te berekenen en deze bij te stellen, verhogen ze de huur opnieuw. Dit laten ze ingaan vanaf 1 januari.
Vervolgens worden ook de stookkosten los berekend en dit jaar zijn deze fors hoger ivm. nieuwe contracten en hogere energiekosten. Dus daarna ook hier een huurverhoging die deze maand in ging.
En dan komt in juli de 3e huurverhoging. Overal worden dan ook nog extra administratiekosten voor gerekend, ca. 5 euro per x. Alleen daarvan al zitten ze er heerlijk warm bij..
Reactie op @Redactie De Nuk
Dank voor de reactie op mijn bericht. Hierbij mijn reactie:
1. De woningcorporaties presenteren geen winst maar een resultaat. Dit wordt niet uitgekeerd aan aandeelhouders (of andere belanghebbenden) maar wordt gebruikt om kosten (onderhoud, renovaties, nieuwbouw etc) te dekken.
2. Het overgrote deel van deze fictieve winst komt door de waardeverandering van de woningen. Dit is dus geen geld maar wordt direct naar de balans gebracht. Wet- en regelgeving dwingen de woningcorporaties om dit via de winst- en verliesrekening te doen. Overigens wordt deze waardering van de woningen vanaf 2026 anders bezien vanuit de wetgever, verwacht dus enorme verliezen (wat dus geen verliezen zijn) binnen de woningcorporaties over 2026.
3. De Autoriteit Woningcorporaties (de producent van mijn bron) is onderdeel van de Inspectie Leefomgeving en Transport en heeft de wettelijke taak om de woningcorporaties te controleren. Iedereen mag deze instantie ter discussie stellen, enige vertrouwen in de instanties is goed voor de democratie.
4. Ik heb de gemiddelde De Nuk-lezer blijkbaar hoger zitten dan de redactie. Ik zie doorgaans betrokken reacties en een betrokkenheid bij Utrecht als stad. Ik als geboren Utrechter schaar mij ook graag onder de De Nuk-lezer.
Het is goed om kritisch te zijn op de woningcorporaties maar dan wel graag met de juiste argumenten. Indien de jaarrekeningen worden geanalyseerd geven deze voldoende ruimte voor relevante vragen vanuit de journalistiek.
Hoe houd je het vol Grimbergen? Ik zag een aantal van de gesprekken met de raadsleden. Je blijft vriendelijk, zoals het hoort, maar persoonlijk had ik zo nu en dan de neiging om met de vuist op tafel te slaan: “Beantwoord de vraag nou eens….!! Spuug die zeep nu eens uit, en kom met een eerlijk antwoord!”
Kromme tenen kreeg ik van die gasten.
Dus hoe houd je dit vol?
Zelf kreeg ik uiteindelijk het idee dat het college van B&W en de raad feitelijk volkomen machteloos zijn en dus met hun praatjes de gaatjes niet gevuld krijgen.
Maar dan blijkt er een “mudvol geheim register” te bestaan. Niet over gevaar dat dreigt of zo. Nee dat gaat over grondspeculatie, sociale huur, over de macht, over……ja, de stad, en verder weten we het natuurlijk als dom gehouden burgers niets, helaas.
Dus wat is dat eigenlijk voor club? Die Burgemeester zijn/haar Wethouders met de Gemeenteraad van Utrecht.
Kan je daar wel deel van uitmaken als je gewoon een eerlijke oprechte burger bent?
Kan je daar wel deel van uitmaken als je alle belangrijke zaken geheim moet houden?
Je moet natuurlijk altijd stemmen, maar is het echt de oplossing?
Ik geloof meer in de aanhoudende kracht van dit dossier en iedereen die er achter staat.
Hopelijk gaan de zojuist gekozen nieuwe leden van de gemeenteraad een einde maken aan de geheimen dossiers en de zaak openbreken. Wij zijn als burger waarschijnlijk nog steeds niet beter af, maar weten is beter!
Kom op nieuwe gemeenteraad!
Sla met je vuist op tafel, en zeg dat we het willen weten.