In cafe Florin in de Nobelstraat concentreert de drukte zich deze middag achterin, dichtbij de bar. Vrijwel allemaal mannen, valt me bij binnenkomst op.
Als ik even nadenk: had ik anders verwacht? Dit is een reünie van oud-redacteuren van het Utrechts Nieuwsblad. Vroeger was de journalistiek vooral een mannenzaak.
Mijn eerste krant was Het Rotterdams Parool, in 1958. Ongeveer twintig mannen, nul vrouwen. Daarna het Deventer Dagblad. Eén vrouw, Erna, op de redactie buitenland. En tenslotte het UN, zeker zestig redacteuren, met in de begintijd vijf vrouwen. Later wat meer.
Toen ik overstapte naar de School voor de Journalistiek waren daar meer jongens dan meisjes. Bij mijn vertrek waren de vrouwen veruit in de meerderheid.
De UN-reünie betekent een weerzien met mensen van wie ik er sommigen zeker veertig jaar niet zag. Tamelijk emotioneel, zeker in de wetenschap dat er voor mij – gezien mijn leeftijd – geen volgende reünie meer in zit. De meesten zie ik hier voor het laatst.
Dat ik nog slechts met vier oud-collega’s contact heb komt door mijn aard. Ik ben nogal een solist, ging vrijwel nooit mee naar de kroeg, kan niet klaverjassen.
Ad van Liempt spreekt ons via de microfoon toe. Hij memoreert dat er destijds een flinke uittocht van UN-redacteuren was richting televisie. Ze bereikten daar hoge functies: directeur van de NOS, hoofdredacteur van het Journaal, het gezicht van Andere Tijden (Van Liempt zelf), etc. Zijn conclusie: de regionale pers is het opleidingsorgaan van de landelijke media.
Is dat zo?, vraag ik me op weg naar huis af. Ik kan me voorstellen dat je het liefst bij een landelijk medium werkt. Meer geld, meer aanzien, meer invloed. Maar is de journalistiek daar per definitie van een hoger niveau? Is het Journaal beter dan bijvoorbeeld De Gelderlander?
Wat mezelf betreft: ik heb nooit de behoefte gehad om bij een landelijke krant te werken. Ik had het geluk dat ik bij het UN voor een belangrijk deel m’n eigen gang mocht gaan. In de overtreffende trap deed ik waarom het bij de regionale pers draait: berichtgeven over wat dichtbij is. Zo stak ik zeker acht jaar lang veel tijd in het volgen van de stadsvernieuwing in Abstede. Ik zat als toehoorder bij elke vergadering van het buurtcomité. Een stukje van de stad onder de microscoop, om beter te begrijpen hoe de wereld in elkaar steekt.
Veel oud-collega’s op de reünie werkten volgens mij tot hun pensioen bij het UN. Ik geloof niet dat ze gefrustreerd zijn omdat ze nooit bij een landelijk medium terecht zijn gekomen.
Van Liempt heeft gewoon ongelijk. De regionale pers is geen opleidingsinstituut, maar een super belangrijke pijler van de democratie. Dat weten alle mensen die daar werken.
Hear! Hear!!!
Wat geweldig..!!!!
Dan is Dick Franssen voor de huidige bewoners van Abstede een geweldige bron van informatie.
Mogelijk kan Dick als waarnemer ons iets vertellen over die periode.
Van Liempt had helemaal geen ongelijk. Hij onderstreepte dezelfde visie als Dick Franssen en betreurde nadrukkelijk de teloorgang van de regionale pers. Daarnaast memoreerde hij de vinnige mening van Max Snijders die ik zelf ook vaak heb horen zeggen dat landelijk media de regionale pers leken te beschouwen als opleidingsinstituut. Ik kan het weten. Aan mij als film journalist bij het UN werd er getrokken door Parool, NRC, VK en diverse omroepen. Maar ik ben er nooit op in gegaan , precies vanwege wat Dick zei: meer vrijheid bij het UN. Tot er die andere hoofdredacteur kwam.
Dick Franssen kreeg veel vrijheid als verslaggever bij het UN. Hij werkte dan ook bij een serieuze krant. Toen het UN opging in het AD werd alles helaas anders.
Vroeger was niet alles beter, maar het Utrechts Nieuwsblad wel. Dat kwam voor een groot deel (uiteraard) door de mensen die er werkten.
Tja, en dat het een kweekvijver voor de landelijke media was, zoiets houd je altijd. Dat is FC Utrecht voor Ajax of Feyenoord en Ajax voor Barcelona of Manchester United. En toch blijven we supporter van FC Utrecht. Uiteraard!
Blij met elk geluid dat onafhankelijke journalistiek aanmoedigt. Hulde aan wie een mix van integriteit en moed inzet in deze bepalende tijd waarin onafhankelijke journalisten juist van grote betekenis kunnen zijn.
Het is helaas niet zonder risico.. Een authentiek, krachtig en actueel voorbeeld daarvan is Carole Cadwalladr. Wellicht bekend van haar spraakmakende TedX talks van 2019 https://www.youtube.com/watch?v=OQSMr-3GGvQ Facebook’s role in Brexit — and the threat to democracy (15:07 min.) . en van 2025 https://www.youtube.com/watch?v=TZOoT8AbkNE This Is What a Digital Coup Looks Like (17:41 min).
Nadat deze ex onderzoeksjournalist van oa the Observer en the Guardian de verwoestende invloed van de tech industrie / broligarchy – en de met hen samenspannende politici, op de wereldwijde democratie onthulde, werd er op meerdere manieren alles aan gedaan om haar kapot te maken.
Hoor boodschap als klokkenluider; “How to Survive the Broligarchy”: on Tech Titans & Rising U.S. Authoritarianism https://www.youtube.com/watch?v=htjPIaEswTk (9:29 min)
Haar recente oproep “Journalists of the world, unite!” https://substack.com/home/post/p-196461815
Een NLse journalist die door de tech industrie en de speciale diensten wordt misbruikt en gemarteld https://testmens.nl/ NB. hij is een van de weinigen die zich hierover durft uit te spreken maar het gebeurd veel vaker! Er zijn vele vormen van domestic torture mogelijk en de s.m.a.r.t. tech heeft nog meer ruimte daarvoor gemaakt om het straks breder uit te rollen.
Wat houdt de media in zijn greep?
Inmenging en overname door internationaal gesponsorde media ( in USA 49% ; een industrie van 110 biljoen). Achtergrond; https://substack.com/home/post/p-195807233
Deep dive docu van ca. 13:20 minuten over de Oracle data architectuur en de invloed op persvrijheid “De Paramount-fusie: een monopolie op bedrijfspropaganda, het Ellison Media-kartel” https://www.youtube.com/watch?v=b-dzMIevuqI
Als je bij NEC speelt, wil je door naar Ajax, en als je Ajax hebt bereikt, ga je dromen van een Europese topclub. Althans, als je het gevoel hebt dat je je persoonlijke top nog niet hebt bereikt.
Journalistiek is een vak voor ambitieuze mensen. Mij verbaast het vooral dat er nog zoveel uitstekende journalisten bij het UN zijn blijven ‘hangen’. Daar zijn, denk ik, twee redenen voor:
A) Waarom zou je je hoofd in een landelijk wespennest steken als je lokaal net zulk aantrekkelijk werk kunt doen, tegen minstens zo goede condities? Het ‘Pieter van Lierop-argument’, zeg maar, wat ook voor mij lange tijd opging, al heb ik zelf ook nog wel een poging gedaan om bij de radio aan de slag te gaan. Na vele jaren schrijven wil je ook wel eens iets anders.
B) De verknochtheid aan Utrecht. Een aantrekkelijkere stad om te wonen en te werken vind je niet.
Toen de advertentie-inkomsten sterk terugliepen en de lezers bij bosjes begonnen weg te lopen, ontstond er een nieuwe economische werkelijkheid die nogal wat aanpassingen vroeg. Een rottijd, eigenlijk voor iedereen. Dick Franssen, Ad van Liempt en Peter van der Maat waren gezegend dat ze toen al in veilig (gesubsidieerd) vaarwater zaten.
Nu zijn de regio-edities van het AD talentenklassen voor jonge collega’s. Als je daar niet na een aantal jaren doorstroomt, wordt het een tikkeltje sneu. Regionale pers is superbelangrijk voor de lokale democratie en tegelijk ook meer dan ooit een opleidingsinstituut. Het is niet anders.