Sweet memories

Lekker in bad

Hoewel daarover in sommige zorginstellingen anders wordt gedacht, is het tegenwoordig vanzelfsprekend dat een mens ten minste één keer per dag een douche of een bad neemt. Voorts dat hij zowel ‘s morgens als ‘s avonds zijn tanden poetst.

Dat was in mijn jeugd niet zo. Het dagelijks baden kwam zelden voor.
In die tijd had persoonlijke hygiëne bovendien geen al te hoge prioriteit.
Pas toen ik voor het eerst bij een vriendje ging logeren, werd het me duidelijk dat ik regelmatig mijn tanden moest poetsen.
Je iedere morgen helemaal reinigen was in die dagen een ongekende luxe. Laat staan je twee keer per dag douchen. Zoiets was praktisch onuitvoerbaar.

Wat in onze flat in het Utrechtse Napoleonplantsoen voor een badkamer moest doorgaan, was eigenlijk niets meer dan een stenen aanrecht met daarin verzonken een diepe wasbak. Boven die wasbak hing een douchekop en dat was het.
Die onbenullige combinatie werd heel deftig een lavet genoemd. Het bassin was te groot voor een gootsteen en te klein voor een badkuip.
Rechtop in de bak en gelijk onder de douchekop staan, was voor een klein kind nog te doen. Voor een opgroeiende jongere of een volwassene was dat schier onmogelijk.
In het bad zittend plaatsnemen was nog moeilijker. Dat vereiste de lenigheid van een slangenmens.
Met deze schamele sanitaire voorziening moesten zes mensen het doen in ons kleine flatje. ‘s Morgens zich opfrissen voor de start van een nieuwe dag.
Om die reden werd er meestal volstaan met even de kop onder de kraan steken. Maar ook dat was vaak niet mogelijk. Regelmatig was het lavet namelijk gevuld met wasgoed dat in de week stond.
In dat geval moest je uitwijken naar de keuken. Dan moest je je opfrissen onder de keukenkraan. Maar ja, dat was weer niet zo fris.

Droogshampoo was een soort waspoeder dat je door je haar kamde

Aan het begin van het weekend, voor het uitgaan, wilde ik altijd even douchen. Even lekker opfrissen voor de meisjes.
Daar kwam het zelden van. Als het bad al niet bezet was door een huisgenoot of wasgoed, dan spartelde er soms een grote snoek in rond. Een snoek die door mijn vader daags ervoor uit de Kromme Rijn was gehengeld. De vis was voorlopig in het lavet gestald in afwachting van een culinair hoogstandje. In lijdende vorm, wel te verstaan.
Zodoende was het evenmin mogelijk regelmatig mijn haar te wassen.
Het was in een periode dat ik een langharig kapsel had.
Om toch een beetje verzorgd bij de meisjes over te komen, gebruikte ik toen maar “droogshampoo”.
Droogshampoo was een soort waspoeder dat je door je haar kamde. Na zo’n behandeling leek het of je haar gewassen was. Bovendien verspreidde het een redelijk frisse geur. Schoon werd je haar er echter niet van, het zag er alleen wat minder vet uit.
Een bijkomend voordeel was dat je haar veel stugger aanvoelde en beter in model bleef zitten. Heel handig voor mensen zoals ik die kampten met slap haar.
Mijn haar voelde na een dergelijke nep wasbeurt aan alsof ik een week met cement had gewerkt.

Als we in Driebergen in ons vakantiehuisje in Het Grote Bos vertoefden, waren de omstandigheden een stuk geriefelijker. Onze “bungalow” was voorzien van een heerlijke douche. Het hete water stortte er met bakken tegelijk omlaag. Alles dankzij de grote elektrische boiler die er was geïnstalleerd.
Dat veroorzaakte wel weer een ander probleem. Als iemand net had gedoucht, moest een volgende stortbad-klant soms een half uur wachten. Zolang duurde het voordat de boiler weer genoeg heet water had aangemaakt.

Het deed denken aan het beeld van de ijzige villa in een scène van de film “Dokter Zhivago”

Op een avontuurtje in het Grote Bos in de winter, wilden mijn meisje en ik na een romantisch “onderonsje” nog even lekker samen douchen.
Het vroor dat het kraakte. Voor alle zekerheid had ik de boiler ruim van tevoren op de heetste stand gezet.
Zodoende was de boiler al gevuld met heet water, terwijl de waterleidingen in de douchecel nog halfbevroren waren.
Toen we eenmaal genoeglijk stonden te douchen, dacht ik met wat heet water de koude leidingen wat verder te ontdooien.
Tot onze grote schrik barstten die leidingen op diverse plaatsen tegelijk open. Een indrukwekkend waterspel ontvouwde zich voor onze ogen.
Buiten in een put, onder een betonnen plaat, bevond zich de hoofdkraan van de bungalow. Zo snel mogelijk dook in mijn blootje in de put om die kraan af te sluiten.
Alle snelle ingrepen ten spijt, toen mijn ouders en de rest van het gezin aan het begin van het weekend de bungalow betraden, was de ellende niet te overzien. Zodra de deur naar de badkamer werd geopend, openbaarde zich daar een werkelijk verpletterend winters Siberisch tafereel. Het deed denken aan het beeld van de ijzige villa in een scène van de film “Dokter Zhivago”.
Iedereen was sprakeloos. Ook ik was een en al verbazing.
Toen ik mijn vader vroeg of hij de laatste keer soms vergeten was de leidinkjes af te tappen, leverde hem dat subiet een kwaaie blik van mijn moeder op.

Website van Bert, zijn facebookpagina.  

Mailen kan naar: albertplomp@gmail.com.

Bert Plomp

3 reacties

Reageren
  1. Wat een gemene streek, Bert, je vader zo klem te zetten.
    Maar je relaas deed me denken aan mijn wekelijkse grote wasbeurt op zaterdagnamiddag voor drie kinderen (de twee oudsten waren al te groot en de deur uit) in de wasteil waarin op maandag de grote was werd gedaan.
    Een voor een werden we door moeder met een washandje afgesopt -hardhandig, vooral in de oren, zoals alle moeders dat toen deden – in hetzelfde sopje. De laatste had pech. Op het water dreef inmiddels een laag schuim. Vreemd genoeg vielen er nooit doden en hebben we er, net als jij, liefdevolle herinneringen aan over gehouden. Ontken het maar niet.
    Willem

  2. Fijn om dit eerlijke verhaal te lezen.
    Surinamers reageerden in de jaren 50 en 60 met verbazing op het feit dat mensen hier geen dagelijks stortbad konden of wilden nemen. In ons land gebeurde het minimaal tweemaal per dag. Er waren toen van onze kan ook oordelen en vooroordelen over de Nederlandse lichaamshygiene. Studenten uit de tropen kochten allen een grote teil om zich, los van het badhuis, dagelijks te wassen. Behoorlijk primitief allemaal en veel gedoe. Ook missen ze nu vaak nog de onderdouche of een bidet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *