Hoe kan het dat je je eenzaam voelt in een stad vol mensen? We appen, scrollen en plannen. Terwijl we de hele dag in contact staan via onze schermen, lijkt echte verbinding soms verder weg dan ooit.
In onze video podcast Herrie in de Slachtstraat gingen we zaterdag in gesprek over eenzaamheid onder jongeren. Waar komt het vandaan? Ligt het aan de jongeren zelf, aan de manier waarop we leven, of aan hoe de stad is ingericht? En misschien nog wel belangrijker: wat kunnen we eraan doen?
Aan tafel: Jacqueline Kleijer (mediapedagoog), Merche Ariza Gallego (begon een eetclub tegen de eenzaamheid), Lenne Ike (vrijwilliger bij de Luisterlijn) en Ray Polman (strijdt tegen eenzaamheid op het Utrecht Science Park). Gespreksleider is Thysa Winonah Smet.
Kijk de uitzending hieronder terug.
Of beluister het als podcast:
Hieronder een samenvatting van onze vorige uitzending.
Een belangrijk onderwerp. En, nee, het ligt niet aan de jongeren zelf.
De conclusie dient te zijn dat digitaal sociaal contact, heel iets anders is dan fysiek sociaal contact.
Iedere dag ’s avonds samen rondom een vuurtje zitten; dat is hoe en wanneer onze instincten over sociaal contact hun oorsprong hebben gekregen. Warmte en tegelijk aandacht voor elkaar. Dat zijn de basiswaarden die diep in onze genen zijn vastgelegd.
Echter, dat verklaart niet alles. De NRC schreef een artikel over de zeer oud wordende Poolse inwoners van een veraf gelegen dorp. Zij hebben een zeer actieve traditie om dagelijks samen te komen. Dat is namelijk de enige mogelijkheid om gesprekken te voeren, spelletjes te doen en er samen op uit te trekken. Zij hebben nauwelijks andere activiteiten die hen afleiden en hun aandacht wegtrekken van actief contact met dorpsgenoten.
Neem mijzelf. Ik schrijf graag opinies en commentaren, zoals dit. Ik stream, ik lees, ik denk na. Als ik dat allemaal opgeef, dan neemt mijn behoefte aan fysiek sociaal contact sterk toe. Zeker weten.
Dus, minder, minder, minder.
Minder consumeren, minder recreëren, dat levert heel veel tijd en geld op.
Die tijd stoppen we in het verlenen van zorg aan ouderen en niet ouderen die aandacht nodig hebben. En kijk wat er dan gebeurd? We hebben minder personeelsproblemen, hebben minder personeel nodig; we gaan namelijk langer werken en niet meer recreëren.
Dan hebben we gelijk veel minder volksverhuizers nodig om het werk te doen dat wij zelf laten liggen. Hé, dan zijn ineens veel minder huizen en zo nodig.
Dat geld stoppen we in het afdragen van belastingen. Daarmee gaan we moderne collectieve noden en uitdagingen te lijf. De grootste is de groeiende onbalans tussen werkenden en niet werkenden. Dat is zeer zorgwekkend. Of neem de CO2 reductie; een koolstofarme samenleving, behoudens voeding en zo.
Tegelijk stoppen we volledig met onzin maatregelen en onzin gedrag. Stikstofreductie is een lange termijn probleem dat we oplossen door al onze vrije tijd in te zetten van het wieden van ongewenste planten in natura 2000 gebieden. We stoppen ook met het misbruik van burgerrechten, zoals het oneindig doorprocederen om private deelbelangen gerealiseerd te krijgen. Wie een deelbelang nastreeft dat ondergeschikt is aan het collectieve belang, die krijgt de deksel op de neus.
Kijk, ook eenzaamheid onder jongeren is geen losstaand dingetje. Die trekken straks massaal in korte broek de natuur en redden onze biodiversiteit. Die hebben straks innig contact met mensen die zorg nodig hebben.
Met veel minder individuele vrijheden, dat is totaal doorgeschoten.
@Toine Goossens
Haha! Dit leest als het ideale gewenste programma van GroenLinks en Dierenpartij en D66 samen. Collectivisme zo uit de oude Sovjet.
En vooral je laatste zin ‘Met veel minder individuele vrijheden…’
Daar waren ( en nog steeds) de socialisten altijd goed in. Verbieden en met de massa mee.
Je wilt een ideale wereld. Begin bij jezelf. Niet bij anderen die ‘moeten’.
Wieden maar!
@Fred,
Dank u wel voor het complement, en, nee, het beperken van de individuele vrijheden gaat volledig tegen de programma’s van de partijen die u noemt in. Die partijen hemelen de individuele vrijheid al 30 jaar lang huizenhoog op.
En @Fred, zijn het alleen de socialisten die verbodsbepalingen instellen? Leest u nog wel eens het nieuws? Gij zult niet roken, gij zult niet dik zijn, gij zult geen fatbike rijden, gij mag met uw auto niet meer de binnenstad in, gij mag geen ballonnen meer oplaten, gij moet 50% van uw koeien door de shredder gooien. Gij zult de wolf dulden.
Ha over dat laatste. Fanatieke stadsbewoners zien de wolf graag in heel Nederland lopen. De zomer komt er weer aan en dus staan ons nieuwe confrontaties en ophef van wolfjes vrienden te wachten. Dat is nergens voor nodig, we maken nieuw beleid, gebaseerd op onze en wolfjes instincten.
Mensen zijn instinctief bang voor wolven, sommige wolven zijn instinctief bang voor mensen, maar andere niet; die zijn gedomesticeerd. Net zoals tamme honden zijn ontstaan, hebben we nu wolven die mensen op zoeken. Die wolven zijn nier meer wild genoeg, die hebben hun angst voor ons verloren. Dat gaan we hen weer leren.
Het gaat om een veiligheidsprobleem. Ons Nederland lost dat op met de inzet van beroepskrachten en vrijwilligers. Zowel in het leger, de politie als de brandweer. Met eenzelfde structuur gaan we mensen en wolven uit elkaar houden.
1. We wijzen gebieden aan waar wolven perse niet mogen zijn. De wolf die daar verschijnt moet weten dat die dat met de dood bekoopt.
2. We wijzen gedoog gebieden aan waar wolven actief worden teruggejaagd naar de hen toegewezen habitat. Dat gaan vrijwilligers en een paar beroepskrachten doen. We voeren een dienstplicht in voor leden van wakker dier, en leden van wolven aanhanger clubs. Elke keer als een wolf in een tussengebied opduikt worden deze dienstplichtigen opgeroepen om de wolf te verjagen en zo te leren dat mensen gevaarlijk zijn en dat je bij mensen uit de buurt moet blijven.
Na lang volhouden ontstaat een wolvenpopulatie die het wel nalaat om in de buurt van mensen te komen. Kijk, die inzet van deze dienstplichtigen is dan een mooie combinatie van individuele vrijheid, ik hou van wolven, en verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het collectief, kijk ik bescherm medeburgers tegen wolven.
Dat heeft niets met politieke partijen te maken. De kern is dat iemand die individueel iets wil, verplicht is om zich actief voor een oplossing in te zetten.
Marjan Minnesma, directeur Urgenda, en winnaar van de CO2 zaak tegen het Rijk, doet dat. Zij begrijpt dat activisme consequenties kent, dat je mee moet werken aan een oplossing.
Kom daar eens om bij politici of bij pressiegroepen als MOB, ER e.d. Die verdwijnen met de staart tussen de benen als het op het laten wapperen van de handjes aankomt.
Wil je weten hoe ik mijn handjes heb laten wapperen? Kijk op mijn internetprofielen . Graag even je volledige naam vermelden, dan kijk ik ook bij u.
Misschien moeten jongeren gewoon eens wat vaker naar de kroeg: bier zuipen, andere mensen ontmoeten, klaverjassen, darten of biljarten. Doet een mens goed!
@toine goossens
Jou ideologische, bijna kinderlijk aandoende, groene milieu
propaganda laat ik heel graag aan mij voorbij gaan.
Terug naar de eenzaamheid onder jongeren…de mede oplossing van @Frits gaat al de goede kant op…
@Frits: Dankzij deccenia lang rechts beleid en het schrapen aan de onderkant, ten faveure van de bovenkant, is dat niet meer te betalen.
Ach @Fred,
55 jaar geleden was Utrecht een uitgestorven provinciestad met nul horeca. Inmiddels is de binnenstad niet meer leefbaar dankzij de explosie van horeca bedrijven.
En dan serieus de quote van @Frits onderschrijven?
Verdiep u in de relatie tussen meer horeca en recreatie en meer eenzaamheid.
Mooie aflevering en fijn dat er aan tafel en vanuit het publiek praktische tips en adviezen werden genoemd. Echt belangrijk om als jongere, qua ontwikkeling, naast activiteiten in het digitale labyrint, ook een veilig en voedend, sociaal referentiekader op te kunnen bouwen. Goede voorbeelden daarin, verdienen mi. veel meer aandacht.
Ik las dat bijna alle verslavingen direct zijn terug te leiden naar eenzaamheid. Verslavingen zijn van alle generaties. Maar digitalisatie heeft inderdaad een zwaarder gewicht omdat er oa. een praktische afhankelijkheid en een controle grid omheen zijn gebouwd.
Er zouden nieuwe uitzendingen gevuld kunnen worden over de verschillende oorzaken van eenzaamheid en andere bijwerkingen van de overbelaste en overprikkelde samenleving in relatie tot de stevig in-gemasseerde digitale (vlucht)routes..
Ik zie ‘verscherming’ en gebruik van koptelefoons als een symptoom van meerdere maatschappelijke uitdagingen (oa. angst, stress, overbelasting, overprikkeling). Het is een verdoving strategie.
Een vlucht die op meerdere niveaus risico’s met zich mee brengt. Digitalisatie heeft meerdere schaduwzijden waaronder op (geo)politiek vlak (oa. digital governance en controle via surveillance) op maatschappelijk vlak ( oa. qua dataverkoop misbruik en inbreuk van privacy) en op menselijk vlak; Aandacht, intimiteit en menselijke betrokkenheid en bekommering worden bruut gekaapt. Wie let er nog op?
Op menselijk niveau slokt het veel aandacht en energie op en het versterkt oa. eenzaamheid en sociale blokkades. Sociale verlegenheid, innerlijke remming en onhandigheid door onervarenheid kunnen afgeleerd worden mits er een veilig speelveld voor is.
Het begint mi. met de boodschap dat iedereen anders is. En dat is maar goed ook. Vrijheid in Eigenheid! De hoogste kunst van het leven is mi. om eigenheid naast elkaar, voluit en veilig uit te kunnen drukken.
Naast eenzaamheid zijn er door overmatig schermgebruik ook de directe, indirecte en langetermijngevolgen van concentratieverlies, versnipperde aandacht en half werk. Dit kan op bepaalde plekken, grote gevolgen hebben.
Eenmaal gevangen in de digitale om- en afleiding, kun je op sociaal vlak in het dagelijks leven het idee opvatten dat je tekort schiet. Zoiets maakt het ook lastiger om in dat dagelijks leven te vragen hoe het met iemand anders gaat. Want dat confronteert je met jouw gevoel van onvermogen op dat moment. En ben je uitgeput, wil je voorkomen meer sociale verplichtingen op je bord te scheppen. Dus vlucht je terug naar je scherm van keus. Het is een neerwaartse spiraal. Hoe stap je uit de ratrace?
Het onderwijs mag wat mij betreft daarom op alle niveaus veel meer nadruk leggen op sociale vaardigheden, zelfreflectie en zelfonderzoek en vooral ook mensenrechten. Bv. leermodules met geweldloze communicatie, hoe leg je contact, hoe leg je misverstanden bij, over eigen grenzen aangeven, elkaar kunnen aanspreken op rottigheid, veilig je eigen verhaal durven doen, respectvol eigen ruimte innemen, hoe en wanneer help je een ander echt en ik hoop dat leerlingen en scholieren vooral ook fijne ervaringen opdoen met het onderling contact kunnen maken op zielsniveau.
De inrichting van binnen en buitenruimtes kan bij het maken van fysiek intermenselijk contact ook ondersteunend zijn. Sommigen mensen zitten liefst op de eerste rij, anderen observeren liever van een afstand. Sommigen bewegen graag door de ruimte , anderen zijn meer waakzaam en willen ten aller tijd een blik op de uitgang. Sommigen nemen graag initiatief, anderen willen uitgenodigd worden of via een uitnodigend element een houding kunnen aannemen etc. Deze soort voorkeuren kun je in een ruimte uitdrukken, zodat mensen van een zelfde slag elkaar eerder herkennen en mogelijk aansluiting vinden.
We kunnen alleen maar hopen dat onze jonge generatie nav. het doormaken van een persoonlijke en maatschappelijke crisis, de opgeklopte leegte doorziet. Dat zij ons de vele verbroken beloftes en het gebrek aan persoonlijke aandacht kunnen vergeven, Dat zij opgelegde kunstmatigheden afwijzen en propaganda doorprikken. Dat zij resoluut afhaken wanneer iets schadelijk of onwerkbaar blijkt.
Dat wat zij nu doorstaan, motiveert om tastbare, werkbare en bestendige oplossingen te creëren die recht doen aan de pittige, ongevraagde en ongewenste uitdagingen die ze voorgeschoteld kregen.
Dat ze ontdekken dat hun digitale ervaringen ondersteunend zouden moeten zijn ipv. leidend. Dat ze deze gelegenheid als aanleiding zien om hun eigen, zeer menselijke, onvervulde sociale behoeftes te uiten en vanuit deze urgentie een nieuw speelveld neerzetten waarin (mede)menselijkheid van grote betekenis blijft.
Ik ben voor het onvoorwaardelijk recht op een analoog leven. Dat het ten aller tijd een vrijwillige keuze blijft om een enthousiaste of emotionele vlucht in moderne technologie uit te leven. Bedacht daarom het acroniem R.O.B.O. – Right Of Being Offline.
https://www.youtube.com/watch?v=Ef6v7OGsWV8 (4:23 min)
Nou @toine, wat is die relatie dan?
De kroeg is een huiskamer.
Normaliter reageer ik niet op veelschrijver Toine Goossens. De zelfvoldane, superieure betwetterige toon van deze man in reacties op anderen stoot mij af. De laatste reactie van deze man op ene Fred is zo absurd onzinnig, dat ik vanuit historisch oogpunt moet reageren. In de jaren ’70 had Utrecht een zeer levendig uitgaansleven. Cartouche, Hordijk, Don Quichot, Dietze, Woolloomooloo waren grote discotheken. Eind ’70 en ’80 jaren kwamen Fellini met 3 danszalen, de Toekan, Aistaire, Cyrano de Bergerac, de Roze Wolk. In vergelijking met toen is er nu een veel beperkter aanbod voor de jeugd.
Narcistische, egocentrische, westerse cultuur, waarbij geld en macht de norm lijken te zijn, daar weten ‘jongeren’ niet mee om te gaan, met eenzaamheid als resultaat. Dan maar eens kijken naar de rest van de wereld waarin kinderen b.v. principieel meer zorgen voor hun ouders en men elkaar wat makkelijker op persoonlijk niveau weet te vinden. Hou de zoekende uitgestoken hand in de gaten.
Wat een warm, inlevend en uitgebreid commentaar van @Sjeu. Het draait om contacten op micro niveau, onze directe analoge omgeving.
3 van de 4 sprekers brachten juist dat naar voren en de 4e, van de telefoonlijn, benadrukte dat bellers zo gelukkig worden als zij aandacht krijgen.
Precies dat schreef ik in mijn 1e commentaar, maar mijn stijl is anders, mag dat?
De uitdaging is hoe je van de onpersoonlijke wereld die wij zelf hebben gecreëerd, nogmaals, het is niet de schuld van de jongeren, weer meer hechte relaties op kunnen bouwen. De inleiders laten zien hoe dat kan; besteed je tijd aan aandacht en gesprek met medemensen.
Dat gaat niet vanzelf, dat kost opoffering. Macro gezien dienen we zowel overconsumptie als overrecreatie met 15% of meer te verminderen. De tijd en het geld dat daarmee vrijkomt investeren we in het opbouwen van hechte sociale contacten; het samen om een kampvuur zitten zoals ik dat formuleer. In een setting waarin je deelt wat je zelf en anderen meemaken, waarin je elkaars leven deelt.
Samen eten ligt in het directe verlengde van dat kampvuur, dat hoorde daarbij. Maar daar zijn we er niet mee. Het ouder worden, de vergrijzing, confronteert ons met steeds meer mensen die afhankelijk zijn, die niet meer actief kunnen deelnemen. Meer handen in de zorg, meer handen voor lang thuiswonenden, meer handen voor medeburgers met een verstoord verleden, meer handen in de jeugdzorg. Niet om beleid te maken, nee om aandacht en zorg te verlenen, om met elkaar te delen dat ‘zijn’ voor elkaar toe doet. En waar je met elkaar bent, daar komt dat eten en dat kampvuur gevoel vanzelf op tafel.
Yvonne en ik zijn elkaar al in veel gesprekken tegengekomen. En veelal zijn we het volledig met elkaar eens. Recent echter, zijn wij stevig, in een diepgaand emotioneel onderwerp, met elkaar in botsing gekomen. Dat kan gebeuren.
Ik blijf Yvonne zeer waarderen en hoop de komende 4 jaar weer vaak van haar in de Raad te horen.
Niet inhoudelijke, framende, ophitsende reacties van mensen die zich achter een fakenaam verschuilen, veracht ik. Dat mag wel duidelijk zijn uit mijn 2e reactie op @Frits.
Wat @Frits doet is normaal op Twitter, nu X. Dat is de vurige wens van de ultra rechtse Tech miljonair Musk. Musk, samen met Peter Thiel, de nog fascistischer financier van Trump, oprichter van Paypal. 2 mensen die het plezier doet om mensen tegen elkaar op te zetten, om onrust en chaos te scheppen.
Dat bestrijdt ik ten zeerste, en dus ook figuren als @Frits.
Oef @Toine, voor mij ben je nu echt af hoor. Net als Yvonnen reageer ik niet meer op je polariserende en volledig misslaande Posts.
@Frits.Het knettert tussen jou en Toine. Een punt integreert mij. Hoe zie jij dat? Ik hou van debat,de strijd der argumenten. Alles ,behoudens de wet,moet gezegd kunnen worden.Kernwaarde is volgens mij met open vizier. In steeds meer platvormen ontbreekt de identiteit van de auteurs. Waarom fakenamen?Is die anonimiteit niet ook juist een bouwsteen voor eenzaamheid?