Aangifte tegen gemeente Utrecht. Ons commentaar

Ambtenaren en stadsbestuur van corruptie beschuldigd

Het Rachmaninoffplantsoen (foto: Louis Engelman)

De Utrechtse actievoerder Kees van Oosten beschuldigt de gemeente Utrecht van ambtelijke corruptie. Gisteren deed hij aangifte bij het Openbaar Ministerie. Dat meldt de Utrechtse website nieuws030.nl. Lees hier het verhaal. Van Oosten schrijft justitie over ‘mogelijke omkoping bij de gemeente Utrecht’. 

Van Oosten is betrokken bij de Utrechtse Bomenstichting. Zijn aangifte gaat over een opmerkelijke ABC-transactie. Met zo’n ‘ABC-tje’ doelt het vastgoedjargon op een verkooptransactie waarbij minstens één partij een hele snelle winst maakt. En minstens één andere partij op de hoogte is van de verkooptruc. Rond ‘ABC-tjes’ hangt, vanwege schimmigheid en misleiding van betrokkenen al jaren een slecht imago. In de raad verdedigden D66-wethouder Verschuure (ruimtelijke ontwikkeling) en GroenLinks-wethouder Diepeveen (wonen) met hand en tand deze controversiële constructie.  

Het piepkleine Hommelbosje leverde Egeria binnen een dag bijna een miljoen euro winst op (foto: Louis Engelman)

Hierbij ons commentaar

Van Oosten doelt in zijn aangifte op transacties met een parkeerplaats en wat bomen, ook wel het Hommelbosje genoemd. Het ligt aan het Rachmaninoffplantsoen, in de wijk Welgelegen, vlakbij het 24 Oktoberplein. De gemeente Utrecht deed dat stukje grond in 2018 voor een spotprijs van de hand aan een dochter-BV van investeringsmaatschappij Egeria (het private equity-vehikel van de C&A-familie Brenninkmeijer). Egeria betaalde Utrecht 311.868 euro. De volgende dag werd hetzelfde stukje grond voor 1.280.917 euro doorverkocht aan Bouwinvest. Bijna een miljoen winst op één dag voor Egeria. 

Dezelfde gemeente Utrecht die hier voor een fooi grond van de hand deed, gaat elders in de stad voor maximale grondopbrengsten. Ook als dat nadelig is voor de betaalbaarheid van de woningen die er moeten komen. ‘Maximale grondopbrengst’ staat zelfs als officiële doelstelling in de gemeentelijke nota’s. GroenLinks-, D66-, VVD- en SP-wethouders zijn verantwoordelijk voor dat schraapbeleid. Op de Merwedekanaalzone -met onbetaalbare of piepkleine woningen- zal de gemeente meer dan 100 miljoen aan de grond gaan verdienen. Fascinerende vraag is nu: waarom gunt de gemeente bij het Rachmaninoffplantsoen de snelle winst aan een projectontwikkelaar? En niet aan zichzelf? Wie werd beter van dit gemeente-cadeautje? 

Van Oosten suggereert nu in zijn aangifte dat in de Rachmaninoff-kwestie sprake is van ambtelijke corruptie. Hij toont echter niet aan waar en door wie deze omkoping heeft plaats gevonden. Van Oosten zet de bizarre gebeurtenissen alleen maar op een rijtje. De feiten zoals nu bekend wekken vele vraagtekens. Deze woningbouwzaak, is als vele andere onroerend goed-kwesties in onze stad, met geheimhoudingsclausules en ‘non-disclosure’-voorwaarden omgeven. D66-wethouder Verschuure maakte de kwestie in de gemeenteraad nóg schimmiger door zich twee weken geleden in de belangen van het verkopende Egeria en het kopende Bouwinvest te verplaatsen. Verschuure sprak over ‘zekerheid’, ‘kortingen’ van zakenmensen onderling en die ‘kortingen’ zouden dan weer ‘opgeteld’ moeten worden. Een onduidelijk, zorgwekkend verhaal van de wethouder. Waarop de Utrechtse gemeenteraad opnieuw niet zijn tanden liet zien. 

Hoe liggen de feiten? 

Bouwinvest wil nu op het parkeerterreintje een woontoren van 70 meter hoog bouwen. In Bouwinvest hebben dertig Nederlandse pensioenfondsen en verzekeraars 13,4 miljard euro (2020) geïnvesteerd. Doel is zo hoog mogelijk rendement te scoren. Bouwinvest is een van de machtigste vastgoedpartijen van het land dat de pensioenpremies van miljoenen Nederlandse werknemers tot haar beschikking heeft. Onder andere Pensioenfonds Bouw, van onze bouwvakkers, heeft miljarden in Bouwinvest gestopt.  

Van  Oosten wijst er in zijn aangifte op dat het stukje grond -volgens de koopaktes én volgens het bestemmingsplan- niet bebouwd mág worden. Het feitelijk gebruik is nu parkeerterrein en parkje.  

Op 23 juni 2021 maakte het College van B&W aan de raad bekend dat het welwillend staat tegenover de bouw van het 70 meter hoge wooncomplex. Van Oosten schrijft nu aan Justitie: ‘Daar besluit de gemeente aan mee te werken, hoewel het plan geheel in strijd is met het niet-bouw-beding.’ 

Van Oosten in zijn brief aan Justitie: ‘De gemeente beweert naar aanleiding van schriftelijke raadsvragen dat vanaf mei 2019 gesprekken plaats vonden over de toekomstige ontwikkelkansen. Dat sluit niet uit dat zeven maanden eerder aan Bouwinvest de toezegging is gedaan dat het met het ‘niet-bouwen-beding’ niet zo’n vaart zou lopen. Anders kan niet verklaard worden dat Bouwinvest op 3 oktober 2018 bereid was 1.280.917 euro te betalen voor een stuk grond dat volgens de gemeente, gegeven de bestemming van de grond en gegeven het niet-bouwen-beding slechts 311.868 euro waard was.’ 

Achter gesloten deuren 

Deze corruptie-beschuldiging van Van Oosten komt niet uit de lucht vallen. Het past in een patroon. Al jaren zijn de ambtelijke en politieke top van de gemeente Utrecht nauw betrokken bij tientallen transacties waarin commerciële partijen- projectontwikkelaars, woningcorporaties, beleggers–maximaal rendement nastreven. Het heet, in chique vastgoedjargon, publiek-private samenwerking. 

Informatie over deze transacties aan de gemeenteraad vindt vaak plaats achter gesloten deuren. Raadsleden moeten, op straffe van strafrechtelijke vervolging, zwijgen over de inhoud van het besprokene in besloten raadsvergaderingen.  

Duidelijk is wel dat de gemeente Utrecht via grondopbrengsten meelift met de dolgedraaide grond- en bouwmarkt. Een markt die duizelingwekkende rendementen én een onbetaalbare stad oplevert. De Utrechtse gemeenteraad heeft deze ontwikkeling geen halt kunnen toeroepen. En geen halt wíllen toeroepen. Zo geeft de raad al vele jaren gedoogsteun aan bizarre grond- en onroerend goedtransacties. Gevolg: een nóg onbetaalbaarder stad.  

Een kleine greep uit talrijke voorbeelden: 

-Gemeente Utrecht (SP-wethouder Jansen en zijn ambtenaren) liet staatsfonds Qatar en Wall Street-bank Crédit Suisse 23 miljoen verdienen aan 252 sociale huurflats op Kanaleneiland. 

-Ambtenaren gaven toestemming voor splitsing van vier flatgebouwen in deze 252 appartementen. De opbrengst voor Qatar, Crédit Suisse en projectontwikkelaar Feike Siewertsz van Reesema van belegger Aventicum kon daardoor in 2017 nóg hoger worden. 

-De Gemeente Utrecht (SP en Groen Links-wethouders) wilden sociale huurwoningen in de binnenstad niet aan de huurders verkopen, maar zochten net zo lang tot een grote belegger deze woningen kon kopen. Ook hier resteerde bij vele Utrechters de vraag: ‘Waarom kiest de gemeente toch voor een machtige belegger en niet voor haar eigen bewoners?’ 

-Grondruiltransacties op Kanaleneiland werden door de vorige wethouder Grondzaken, Geldof (VVD), ondanks uitdrukkelijke informatiebeloften van zijn ambtgenoot Wonen Jansen (SP), nimmer zorgvuldig toegelicht. Wie werden er beter van deze grondtransacties? Ook hier bleef de raad slapen.  

-De alarmerende gang van zaken op de Merwedekanaalzone. Waar belegger Ramphastos op een stukje grond van 3,7 hectare door koop en verkoop 14,3 miljoen euro winst pakte. Het gebeurde in 2018 binnen negen maanden. Wethouder Diepeveen heeft nog steeds niet onthuld welke gemeentefunctionaris Ramphastos hierbij ter wille was. Door het gemeentelijk besluit van hoogbouw tot 70 meter ging de Floor Space Index (FSI) rap omhoog. Die FSI is een begrip dat het hoger aantal vierkante meters woonoppervlak op een vierkante meter grond uitdrukt. Na het gemeentelijk besluit kon ook hier de grondprijs exploderen. Hier ten voordele van Ramphastos. De gemeenteraad? Liet het er bij zitten.  

Verbijsterde machtelozen 

Actievoerder Kees van Oosten geeft met zijn aanklacht stem aan een stad vol verbijsterde machtelozen. Al jaren zien Utrechtse burgers hoe het gemeente-apparaat op dit dossier niet voor de woonbelangen van Utrechters gaat. Van Oosten maakt nu een hypothese. Als je alle gegevens op een rijtje zet, is zijn slotconclusie ‘corruptie’ niet zo’n heel gekke. Misschien heeft van Oosten gelijk. Maar zoals altijd in witte boorden-kwesties zal de kwestie genuanceerder liggen. IJdelheid, domheid, bestuurlijke drammerigheid, hoogmoed en incompetentie staan niet in het wetboek van strafrecht. En zijn dus geen ‘strafbare feiten’. Ook omgang met vastgoedboefjes is niet strafbaar. Maar wellicht is er een sluwe Officier van Justitie die van ‘morele corruptie’ een strafbaar feit weet te maken. En tot vervolging over gaat.

Lees hier de tekst van de aangifte door Kees Van Oosten.

Cees Grimbergen

12 reacties

Reageren
  1. Iedereen heeft het over een nieuwe bestuurscultuur in Den Haag. Zullen we maar eens in Utrecht beginnen?

  2. Een fascinerend lijstje van onverklaarbaar gerommel van het college op woongebied. En weer, zoals hier terecht wordt geconstateerd, laat de raad zijn tanden niet zien. Waarom stemmen we eigenlijk nog? Alles is van te voren bekonkeld en blijkt een hamerstuk in de raad.

  3. Ik mis in de opsomming de verkoop van Stadsherstel Midden Nederland door Mitros aan MHM in Woerden. Achter gesloten deuren geregeld door toenmalig SP wethouder Paulus Jansen. Nog voor de raad werd ingelicht werd duidelijk gemaakt dat het om een onomkeerbare constructie ging en er niets meer aan gedaan kon worden. De beargumentering ging niet verder dan “het onderhoud is te duur” wat nooit met cijfers is aangetoond. En bij de gemeente was er ook niemand die bedacht dat onderzoek daarnaar den wellicht wenselijk was. Ik snap de verdenking van van Oosten heel goed. Maar waarschijnlijk blijkt uiteindelijk dat het hele zaakje stinkt, maar er wel binnen de lijntjes van de wet is gekleurd. Dus mag het. Hoe triest.

  4. De raadsleden zijn natuurlijk nauwelijks een partij voor de combinatie vastgoed en ambtenaren. De wethouders vermoedelijk ook niet.

  5. Zoals veel van de goedbedoelde initiatieven van van Oosten zal dit geen zaak worden. Corruptie lijkt me heel lastig aan te tonen. Dat deze constructie niet klopt en er een investeringsmaatschappij heel blij is met dit college staat buiten kijf. Maar er is maar een orgaan dat hier wat tegen kan doen en dat is de gemeenteraad. Die vinden het allemaal normaal. En zijn dus in elk geval moreel failliet.

  6. Er is, recent, een zeer interessante uitspraak door de Raad van State gedaan over het ondershands verkopen van OG door een gemeente aan 1 partij. Lees:
    https://www.nrc.nl/nieuws/2021/12/02/arrest-hoge-raad-zet-de-praktijk-van-grondverkoop-door-gemeenten-op-zn-kop-a4067755

    Van Oosten heeft een sterke zaak. De grond had ook, in het openbaar, aangeboden kunnen worden aan het, nog op te richten, ‘Steunfonds Utrechtse Bewoners’. Dit steunfonds doet voor de 1e kosten een beroep op het solidariteitsfonds van de Utrechtse Rabobank. Een kleine gift kan een groot budget, vrij besteedbaar, voor de burgers opleveren.

    Burgers hebben er een krachtig instrument bijgekregen om ambtelijke en bestuurlijke willekeur en het pleasen van rijke vastgoedspelers, effectief te bestrijden.

  7. Diep droevig dat de gemeente zich laat piepelen door grote partijen
    Is het onkunde ?
    Is het dommigheid ?
    Wel goed ,,dat het woord corruptie eindelijk is gevallen
    Er spelen zich schimmige duistere zaken af in de twilight zone van het stadhuis
    Hulde voor Kees van oosten
    Ik hoop dat Justitie dit oppakt
    Tot de bodem uitzoeken

  8. Diep triest voor een democratie waar we voor staan! Corruptie in het huis van de burgers nota bene!

    Er speelt zich hoogstwaarschijnlijk op dit moment ook een corruptie scène af in het Lunettenpark nabij de RIJNDIJK in UTRECHT af. Er is sinds heugenis een volkstuin gevestigd waar nu geen plaats meer voor is maar een CAFEETJE op landbouw grond mag wel? Ongelooflijk! Ik woon hier vlakbij maar het ruikt enorm naar corruptie! Verschuure zelf wilde niet naar de tuinders maar wilde wel de grondeigenaar spreken? En nu dreigt de gemeente de tuinders te pesten door een aantal tuinhuisjes te weigeren die er ook al jaren staan ? Pesten op zijn hoogste niveau. Gemeente Utrecht schaam je!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *