Peter Gieling werkte van 1975 tot 2010 bij de Utrechtse politie. Hij was straatagent, lid van het arrestatieteam, werkte bij de Criminele Inlichtingendienst en was chef recherche. Gieling is geboren in wijk C. Na 2010 werd hij onder andere hoofd van de politiescholen.
Hij schreef ‘Dienders onder de Dom’. Meer dan honderd foto’s maken het boek tot meer dan een spannende recente geschiedschrijving.
Politiewerk in de jaren zeventig, tachtig en negentig? Een grote toename van drugsverslaafden, voetbalhooligans die vechten als tijdverdrijf, terroristische aanslagen en een sterke groei van zware, georganiseerde criminaliteit. Deze ontwikkelingen zijn voelbaar in de stad. De schrijver haalt herinneringen op die massa’s Utrechters zullen herkennen.
Op verzoek van Gieling schreef onze medewerker Cees Grimbergen het voorwoord, dat De Nuk hieronder plaatst. Cees werkte als rechtbankverslaggever voor Utrechts Nieuwsblad en Nieuw Utrechts Dagblad en schreef vele jaren stukjes over de stad voor AD/Utrechts Nieuwsblad.
Commando Berend Botje en de wouten
Het is warm in de nacht van 29 op 30 april 1980. Lege maan, kwart over 2. Aan de kadewand van de Wittevrouwensingel, ter hoogte van de gevangenis, duwen drie mannen een rubberbootje af. Ze roeien naar het glooiende talud onder de bajesmuur. In het bootje drie blikken witte muurverf, op oliebasis.
Een kwartier later lees je deze tekst is op de muur: IN NAAM VAN ORANJE DOE OPEN DIE POORT.
Als het drietal even later het bootje aan de kade aanlegt, helpt een vierde man bij het aan wal gaan. De muurschilders maken zich razendsnel uit de voeten. Het hulpje is druk bezig de leeg gelopen rubberboot in de kofferruimte van een Vauxhall Viva te proppen.
Dan stopt met piepende remmen een ME-busje op de nachtelijke singel. De vierde man van Commando Berend Botje is kansloos. Hij wordt in de boeien geslagen. De rest van de nacht is een cel op het Paardenveld zijn verblijfplaats.
Om 8 uur op 30 april bericht ANP-radionieuwsdienst over de tekst op de rondlopende gevangenismuur van actiegroep ‘Berend Botje’.
Amsterdam krijgt die 30e april 1980 zijn Stadsoorlog. Onze stad lost het ‘Uteregs’ op. Het betekent: ludiek, zacht, een tikje anarchistisch. Op z’n Berend Botje’s.
De man die die nacht door de wouten in de cel werd gezet? Dat was ik.
Drie stillen als beschermengel
Een sprong in de tijd. De avond van de gemeenteraadsverkiezingen, 19 maart 1986.
In de hal van het Stadhuis presenteer ik op verzoek van de gemeente de uitslagenavond. In die periode word ik als journalist bedreigd. Het IKON-tv-programma waar ik voor werk portretteert in een documentaire meerdere families. Een familie wil, bij nader inzien, geld voor hun aanwezigheid in de film. Wij betalen niet. Om hun eis kracht bij te zetten kondigt de familie daarop aan: ‘Hij krijgt een kogel door zijn kop.’
De politie kent de mensen die mij een kopje kleiner willen maken. Die verkiezingsavond zijn drie stille wouten mijn professionele beschermengelen.
De vele stadgenoten in de hal, onder wie burgemeester Lien Vos, merken niets van hun aanwezigheid.
Twee ervaringen met politiemensen uit het lange Utrechtse leven van een geboren Haagse jongen. Een jochie dat zich inmiddels ingeburgerd waant in deze prachtstad. Of dat laatste echt zo is? Dat mogen Uteregters mij zeggen.
Al gaat het een enkele keer mis…
Ik ontmoet in de vijftig jaar dat ik hier woon vele fantastische agenten. Zij lopen persoonlijk risico’s bij de bewaking van onze veiligheid. Ze zijn dienstbaar, hebben humor, beschermen de kwetsbaren, pakken de klootzakken aan, zijn subtiel in hun omgang met slachtoffers en bejegenen alle burgers, ook verdachten, met respect.
Al gaat het ook mis.
Mijn goede vriend Edu Nandlal wordt op kerstavond 2011 bij winkelcentrum De Gaard in Tuindorp-Oost door de politie bij vergissing voor inbreker aangezien. De sterke arm gebruikt veel geweld wanneer Edu in de cel wordt gegooid. Zijn 14-jarige dochter Zana maakt mee hoe haar vader grof wordt aangepakt.
Het excuus voor vergissing én geweld maakt de politietop pas na bijna een jaar….
‘Ik zeg toe zelf voor de bomen te gaan staan’
Het lezen van dit boek van een gepassioneerd en gepensioneerd wout zal bij lezers herinneringen boven halen. Professionele en persoonlijke. De bende van Zuilen, de moord op Arthur Ghurahoo, het Zandpad en de ‘afwerkplekken’, de junkentunnel, TBS-er Johnny R. en Francien Cuypers, FC-hooligans, Pausbezoek, Amelisweerd, de slag om Tivoli op de Oudegracht, burgemeester Vonhoff bedolven onder hazelnootschuim-taarten, de dood van Holly Hasenbos.
Ook is de politie ‘je beste kameraad’. Wat moet je als Utrechtse kraker nou toch denken als inspecteur Peter Vogelzang na wéér een ontruiming invoelend over ‘een ontmoeting met krakers’ spreekt.
Peter Gieling schrijft in dit boek ook over de versofting en het niet te volgen management-jargon dat de politiebazen in de greep kreeg.
Mensen, wat ga ik lang mee in het stadsjie, bedacht ik mij wat melancholisch. De foto’s maken het ‘tijdperk Gieling’ tastbaar. Een lekker bladerboek dus. Om zo nu en dan bij te glimlachen. Vol te schieten. Of je te verbazen… Neem nou de in de doofpot gestopte schietpartij in Overvecht, 1989. Vijf verdachten komen nog dezelfde nacht vrij. Gieling suggereert op pagina 82 dat geheime diensten de hand hadden in de onverklaarbare vrijlating.
Het lezenswaardigst is Gieling als hij persoonlijk wordt. Hij ontpopt zich als actievoerder. Wat schrijft de oud-wout over de mogelijke nieuwe bomenkap in Amelisweerd voor de A 27-verbreding, op pagina 67?
‘Ik zeg toe, indien nodig, dit keer zelf voor de bomen te gaan staan als er weer kapgevaar dreigt.’
Enkele foto’s uit een lekker bladerboek.
Voor mij is een agent in het Utrechts een tuut. Als ie op een paard zit een knoltuut.
Je hoort dat nooit meer. Jammer.
Wout is volgens het boekje De vollekstaol van de stad Uterech in de 60 in zwang gekomen. Maar ik (van 1957) hoorde dat toch vroeger nooit