Moderne woningnood. Het onbetaalbare Utrecht (3)

Suze (72) ziet hoe Utrecht yuppenparadijs wordt: ‘Sociale huurwoningen moeten niet naar beleggers’

Suze van Eerten

In een serie over moderne woningnood in het populaire Utrecht schreven we over de rol van corporatie Mitros. En over de verkopen van duizenden sociale huurwoningen in de stad. Vandaag deel 3, over huurster Suze, een dossiertijger die blijft bijten. Over ingewikkelde documenten en reeksen cijfers. Over hoe Mitros via BV’s sociale huurwoningen exploiteert. En ze doorschuift naar beleggers. Rendement! Over hoe de plaatselijke overheid onbetrouwbaar lijkt. En de stad het nakijken heeft.  

Aan de Springweg valt de vroege lentezon in de kleine bovenwoning van Suze van Eerten en Louis Bruins Slot. ‘We hebben al vijftig jaar verkering’, zeggen de twee 72-jarigen in koor. Over de muur langs de Springweg kijken we de hoteltuin van hotel Karel V in. Ik ben hier voor Suze, dossiertijger die alles weet van hoe Mitros duizenden sociale huurwoningen verkocht. En daar niet de beloofde aantallen nieuwe sociale huurwoningen voor terugbouwde.  

36 jaar huren Suze en Louis hier. Tot tweeëneenhalf jaar geleden van corporatie Mitros. Met een huur van 653 euro, hun AOW en Suze’s kleine pensioentje zijn ze geen ‘scheefwoners’. Op het lage tafeltje in de gezellige woonkamer ligt een stapel dossiermappen over Mitros, op de overloop staat een verhuisdoos met het hele Mitros-dossier en op Suzes schoot een ordner met gemeenteraadsstukken, uitsluitend over Mitros. Een wondertje dat ze hier zit. Suze overleefde de afgelopen jaren uitgezaaide longkanker, bestraling en de ernstige bijwerking daarvan. Ze heeft haar oude conditie bijna terug. Tegen wil en dank werd ze sinds 2017 vraagbaak voor de huurders van 239 woningen in de binnenstad. En later voor nog eens 22 huurders. Binnenstadhuurders noemen haar liefkozend ‘Het Archief’.    

In 2017 kregen Suze en Louis bericht dat hun verhuurder hun huurwoning en 238 andere panden, de meesten in de binnenstad en oost, wilde verkopen aan een belegger. Die verhuurder was al decennia lang corporatie Mitros. Of preciezer: Stadsherstel Midden Nederland, een 100 procent kleindochter van Mitros. Of nog preciezer: twee dochter-BV’s van Mitros, wier dochter Stadsherstel Midden Nederland was. Féítelijk was Mitros al jaren eigenaar. Formeel zette Mitros de verkoopconstructie extreem ingewikkeld in elkaar. In de vastgoedwereld geldt het motto ‘waarom simpel als het ook moeilijk kan?’ Het levert de schimmigheid die het hurende volk belet er ook maar een jota van te begrijpen.  

‘Wat belangrijk is voor onze mooie stad’  

Suze bezocht na de eerste verkoopaankondiging een vergadering waar SP-wethouder Wonen Paulus Jansen vertelde dat hij Mitros toestemming zou geven voor verkoop aan een belegger. Suze: ‘Een slechte zaak. Sociale huurwoningen moet je niet aan een beleggingsmaatschappij verkopen. Die moeten in sociale handen blijven. De ellende met die Qatar-belegger op Kanaleneiland en de dreiging van Amerikaanse beleggers die de Utrechtse woningmarkt op willen, was mij bekend.’   

Het viel haar tijdens de vergaderingen op dat medehuurders weinig dossierkennis hadden. En ging voor het eerst op onderzoek. Ze achterhaalde al snel een -openbare- brief van het gemeentebestuur aan de raad, van 7 november 2013. Een brief die tot dan toe door niemand genoemd werd. Het is een dossier dat inderdaad ingewikkeld en lijvig is gemáákt, vindt Suze zelf. ‘Maar als je de stukken goed ordent, zorgvuldig werkt en rekening houdt met wat belangrijk is voor onze mooie stad kom je een eind’, zegt ze met zachte, maar vastberaden stem.  

In de bewuste 2013-brief van B&W las ze deze zin: ‘Geen verkopen van deze woningen in binnenstad en Oost.’ Maar hoe kan wethouder Jansen dan vier jaar later wél toestemming geven voor verkoop? Dacht Suze.   

En ze las meer. Zoals deze zin: ‘Het huurbeleid dient te worden gevoerd (..) met inachtneming van alle regels, die voor sociale verhuurders gelden’. Als die regel wordt gevolgd, mag Mitros geen sociale huurwoningen, na een verhuizing, ‘liberaliseren’ (de huur verhogen). Terwijl Mitros dat wél deed. Al jaren. Het was Suze’s tweede gedachte. Sociale huurwoningen werden door dat beleid in hoog tempo middenhuur (tot rond de 1000 euro per maand). Zo droeg  woningcorporatie Mitros bij aan het duurdere wonen in de stad. Wat niet in het belang van Utrecht is, vond Suze. En dat vindt ze nog steeds.  

Onbetrouwbare overheid op Utrechtse schaal?  

2017 was dus het begin van haar zoektocht. Een tocht die tot op de dag van vandaag door gaat. Suze’s kennis werd in 2018 door de SP-wethouder Wonen en de raad genegeerd. In mei 2018 sprak ze, nadat de kogel van de verkoop al door de kerk was, tijdens een raadsinformatiebijeenkomst: ‘De huurders worden niet gehoord of gezien. De raad werd slecht geïnformeerd over de geschiedenis en de besluitvorming rond de Mitros-monumenten.’ Ze verweet wethouder Jansen onzorgvuldig bestuur. Haar woorden vielen in een diepe put zonder bodem. De verkoop van ‘de 239’ werd ‘een feit’. En sommige mede-huurders krijgen daar ‘nog steeds buikpijn van’. Lees hier het verhaal van huurster Kor van der Kooij.

Dossiertijger Suze van Eerten verwijt wethouder Jansen onzorgvuldig bestuur

Het ‘zorgvuldige traject van communicatie’ van Mitros

Huurster Suze van Eerten is het al jaren van mening: de gemeente Utrecht draagt bij aan de onbetaalbaarheid van het wonen. Ze is verbaasd dat geen enkele instantie -noch gemeente, noch toezichthouder Autoriteit Woningcorporaties, noch Huurdersnetwerk Mitros- terugkomt op schadelijke, foute besluiten. En al helemaal niet bestraft wordt voor ‘gebroken beloften’, sinds 2009 een vast patroon van Mitros en gemeente Utrecht, stelt zij. Suze: ‘De belofte dat sociale huurders bij grote beslissingen van de corporatie mogen meepraten werd niet nagekomen. Het was zelfs een in de wet vastgelegd recht. Ons gemeentebestuur schreef al in 2009 aan het Ministerie van VROM dat Mitros zich aan alle inspraakregels houdt. Ik vond dat document! De praktijk? Er kwam helemaal niets van terecht.’  

Ze toont me de brief. Met Mitros ‘is een zorgvuldig traject van communicatie naar de betrokken huurders en huurdersverenigingen overeengekomen’, lees ik in het welzijnsjargon dat de gemeente Utrecht eigen is. Is dit de onbetrouwbare overheid, op Utrechtse schaal?   

Marktdenken van woningcorporaties  

Het is het grootste thema in de vierde stad van het land. Utrecht ontwikkelt zich al jaren tot ‘een yuppenparadijs’, is de verzuchting. Suze zegt: ‘Ik noem het liever gentrificatie, er is minder plaats voor de oorspronkelijke bewoners’. Het tekort aan betaalbare huur- en koopwoningen neemt tot de dag van vandaag toe. De bezwaren van Suze en vele andere huurders en woningzoekenden zijn samengevat:  

-De stad wordt door de al maar stijgende huur- en koopprijzen minder divers. Alleen maar plek voor de rijkeren.  

-Na een verhuizing gaan nieuwe huurders, vaak jonge mensen, extreem hoge huren betalen. Zonder financiële hulp van ouders kunnen ze sowieso geen woning kopen. Ze móéten huren.  

-Beleggers proberen rendementen te maken in de sociale woningsector die juist bedoeld is voor de minder draagkrachtigen. ‘Zoek andere sectoren om je winsten te maken’, zei mij een huurder van een van de woningen.      

Op de achtergrond van dit volkshuisvestingsbeleid in de vierde stad van het land spelen dus niet nagekomen beloften. En aan de andere kant mooi geformuleerde, prachtige voornemens. Die niet waar gemaakt worden. Wat is de oorzaak? Onkunde? Bestuurlijke onmacht? Onbekendheid met afspraken uit het recente verleden? Marktgeilheid van woningcorporaties? De Nuk zoekt het in de komende afleveringen uit. Wie mee wil denken? Reageer onder dit verhaal.  

Suze van Eerten was van beroep bedrijfsarchivaris. In haar woonkamer gaat het uitzoekwerk rond de Mitros-woningen door. Geholpen door haar Louis. Extreem gedetailleerd en ingewikkeld werk. Het merendeel van de Utrechtse huurders zal het nooit kunnen begrijpen. Heeft Suze niet de neiging de handdoek in de ring te gooien?   ‘Nee, ik heb geen moment gedacht: ik geef het op.’  Hoe hou je dit vol?  ‘Omdat ik het kan’, zegt ze rustig en zelfverzekerd. En haar man Louis vult aan: ‘Het is een gave die ze heeft.’  

Aanstaande vrijdag 11 maart aflevering 4 uit deze serie. Over hoe Mitros de BV-constructie inzette, jaren achtereen het voorschrift tot sociale verhuur overtrad. En een notarieel vastgelegde verplichting naast zich neer legde. De gemeente Utrecht hield daar geen toezicht op. De gemeenteraad wist (en weet) nergens van.

Cees Grimbergen

Cees Grimbergen was ooit voetbalverslaggever, is journalist met een lange staat van dienst (onder meer Vrij Nederland, NCRV’s Rondom 10 en Utrechts Nieuwsblad). Hij maakte veel programma’s over opvoeding, onderwijs, seks, relaties en multicultureel Nederland. Sinds 2010 maakt hij voor Omroep Max het programma Hollandse Zaken. En de zevendelige documentaire serie ‘Zwarte Zwanen’, over de pensioenbobo’s die mooie sier maken met andermans geld. Recentelijk schreef Grimbergen voor AD/Utrecht, maxvandaag.nl, Folllowthemoney.nl en De Nuk een serie artikelen over zorgcentrum Tuindorp-Oost en zorgconcern Careyn.

14 reacties

Reageren
  1. En dan ben ik nu toch heel benieuwd waarom het sociale Mitros dit allemaal doet. En wat het salaris van de directeur is. Het heeft inmiddels veel weg van een beleggingsmaatschappij. Waar is het met deze corporatie mis gegaan?

  2. Suze, 72 dus, zometeen zijn er dus geen Suzes meer en is Utrecht overgenomen door import yuppen. De echte Utrechters wonen allang niet meer in Utrecht. Ze zijn verhuisd naar Nieuwegein, Houten of Maarssenbroek. Ik blijf hier gewoon lekker wonen en laat me niet wegjagen naar een randgemeente.

    Dank Cees, ook import Utrechter, want Hagenees 😉, voor dit artikel!

  3. Zou er al een partij zijn die een bloemetje bij mevrouw van Eert heeft afgeleverd? Uiteindelijk doet dat zij het werk dat de politiek had moeten doen.

  4. Mooi stuk! Ik ben zó benieuwd wat de gemeenteraadsleden met ‘wonen’ in hun portefeuille hiervan vinden.

  5. Het is niet in het belang van de Utrechters, zegt mevrouw van Eert. En dat is helemaal waar. Maar in wiens belang dan wel? Kan de gemeenteraad die deze verkoop heeft toegestaan dat eens uitzoeken?

  6. “Stadsherstel Midden Nederland, een 100 procent kleindochter van Mitros.” Wat gebeurt hier? Verkoopt Mitros de panden aan zichzelf? Er wordt hier minutieus een beerput geopend. Zou de progressieve meerderheid in de Utrechtse raad meelezen?

  7. Wat is portefeuille van de gemeenteraad

    Bravemafisio, bravemafisio, bravemafisio, bravemafisio
    pottemefeuille, pottemeneetje

    pottemejat-pottemejat-pottemejat
    JAT-JAT-JAT-JAT
    text uit het lied Figaroo

  8. Helder verhaal Cees. Duidelijk wordt dat, ondanks de beleidsvoornemens van B&W (geen verkoop van woningen van Mitros, regels die voor sociale verhuur gelden in acht nemen, etc.), er een koers wordt gevaren die haaks staat op die beleidsvoornemens. En dat huurders niet gehoord worden of worden betrokken bij de besluitvorming. De gemeenteraad schiet tekort daar waar het gaat om het controleren van het beleid. Er moeten inmiddels toch raadsleden zijn die hun contolerende taak wel gaan uitvoeren?

  9. Verhogen van de huur bij verhuizing/nieuwe huur is ingevoerd op grond van de verhuurderheffing; vanaf 2013 wettelijk doorgedreven door onder meer Rutte VVD/PvdA/D’66. Daar treft de gemeente Utrecht of een wethouder geen schuld. Mitros heeft net als de andere corporaties wat landelijk en wettelijk mogelijk was slaafs doorgevoerd. Toestaan van verkoop van huurwoningen is door de landelijke overheid gepropageerd om de begroting van corporaties sluitend te maken (met name minister Blok/ VVD); de ene corporatie heeft dat meer gedaan dan de andere (Bo-Ex en Portaal) in Utrecht. Het gemeentebestuur, de meerderheid van de gemeenteraad en de wethouders hebben net als de huurdersorganisaties steeds druk uitgeoefend op corporaties om niet te verkopen; dat is slechts gedeeltelijk gelukt. Een motie ‘stop verkoop’ van Pepijn Zwanenberg (GroenLinks) is weliswaar aangenomen, maar corporaties (alle corporaties) hebben dat naast zich neergelegd; de wethouder/gemeente heeft geen wettelijke mogelijkheden om het af te dwingen. In de prestatieafspraken (tussen huurders, gemeente en corporaties) zijn de aantallen, ook al door de publieke druk, wel sterk gedaald.
    Overigens was in 2018 Jansen al geen wethouder meer.
    Wat echt gaat helpen is volgende week bij de verkiezingen te gaan stemmen op een van de partijen die de verhuurderheffing willen afschaffen en verkoop sociale woningen wettelijk willen beperken; daar hoort de VVD niet bij; wel GroenLinks, PvdA, SP, Bij1 en Denk.

  10. Dit leent zich voor een gemeentelijke enquête naar het gevoerde sociale woningbeleid. Kom op raad, pak jullie verantwoordelijkheid!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *