Het nieuwe coalitieakkoord voor 2026-2030 ligt er. GroenLinks-PvdA en D66 vieren hun minimale meerderheid van 23 zetels. Maar tussen alle ronkende ambities over de stad gaapt een gigantisch gat. De nieuwe coalitie zwijgt in alle talen over een grote lokale crisis van dit moment: de sociale klimaatcrisis. 

Mijn definitie van die crisis? Een diepe vertrouwensbreuk tussen overheid en burger. Het is de pijnlijke werkelijkheid waarin de overheid alsmaar groter wordt, maar de Utrechter zich steeds minder gehoord én gesteund voelt. Het ambtelijk apparaat in onze stad explodeerde pér inwoner in tien jaar tijd met 37 procent. Meer regels, meer beleid, meer bureaucratie. De Rekenkamer toonde aan dat de gemeente bij de helft van de grote stadsprojecten een dikke onvoldoende scoort op burgerparticipatie. Nog erger: de overheid mangelt haar eigen inwoners. Gedupeerden van de toeslagenaffaire werden lokaal zo hardvochtig behandeld dat er een zwartboek voor nodig was om de hulp eindelijk beter te gaan organiseren. 

De reflex van de links-liberale coalitie ademt te vaak een technocratische arrogantie: ‘De gemeente heeft het goed uitgezocht, dus geloof ons nou maar’. Onder leiding van GL-PvdA en D66 werden o.a. de wijkraden opgedoekt, verdween de draagvlakmeting voor betaald parkeren en werd stevig bezuinigd op burgerparticipatie, buurtinitiatieven, ontmoeting en huurdersondersteuning. Niet vreemd dat de ontevredenheid groeit. Enquêtes laten zien dat bijna de helft van de inwoners klaar is met een gemeente die blind haar eigen zin doordrijft. Onder lagere inkomens voelt zelfs bijna twee op de drie zich volledig in de steek gelaten. Inmiddels stemt al één op de vier Utrechters rechts. Het is de noodkreet van een stad waarin de burger buitenspel staat. Niet omdat de stad ineens conservatiever is geworden, maar in de hoop dat rechts wél iets doet aan een overheid die het contact met de burger kwijt is. Maar ook rechts biedt geen garanties. 

Wat Utrecht wél nodig heeft, zijn partijen die de burger écht centraal stellen. Uit een analyse van het Utrechtse stemgedrag blijkt dat die partijen er gelukkig wel zijn. Fracties als EenUtrecht, Volt, DENK, UtrechtNu! en Utrecht Solidair stemden de afgelopen jaren wél consequent voor betere participatie en een dienstverlenende overheid. PvdD en het CDA regelmatig ook. Mijn oproep aan hen is helder: sla de handen ineen. Vorm samen een krachtig ‘Lokaal Participatie Pact’. Eis samen de zeggenschap op die de Utrechter verdient. Alleen zo dwingen we dit stadsbestuur om te luisteren en de sociale klimaatcrisis te bezweren. De Utrechter heeft lang genoeg gewacht.

Gert Dijkstra,
Raadslid/fractievoorzitter EenUtrecht (gert@eenutrecht.nl)