’s Nachts haat, overdag liefde 

Het is niet zo dat ik er elk nacht wakker van lig, maar anders dan Edith Piaf heb ik spijt van allerlei dingen die ik gedaan of nagelaten heb. 

Bijvoorbeeld: het aanbod afslaan van een raadsheer (rechter) van de Raad van State om te helpen bij het smoren van het nachtelijk carillonspel van de Dom. 

Dat carillon produceert elk kwartier een korte riedel, elk half uur een liedje (gevolgd door klokslagen) en elk heel uur een wat langer liedje (met daarna hardere klokslagen). Dag en nacht. Zelfs mensen die dichtbij de Dom wonen wennen er doorgaans aan. Maar niet iedereen. 

De vorige stadsbeiaardier had de gewoonte om de liedjes met een stevig akkoord te laten beginnen. 

Ben je net bijna in slaap, zit je weer rechtop in je bed. Is er brand? Komen de Russen? Geruststellende stem: Nee joh, het is gewoon Dromen zijn Bedrog (zeker een half jaar lang elk heel uur). 

Een straatgenoot die naar Amerika verhuisde vroeg mij om bij de Raad van State de zaak te volgen die hij had aangespannen om de Dom ’s nachts stil te krijgen. 

De juridische strijd ging om het ontbreken van een hinderwetvergunning, die de gemeente (eigenaar van de Dom) had moeten krijgen van de provincie. Dat was nooit gebeurd omdat het zonneklaar was dat ze onmiddellijk zou worden afgeschoten. Want zoveel geluid produceren in de nacht, dat mag nergens. 

Het carillonspel was (en is misschien nog steeds) dus illegaal, maar gemeente en provincie zaten daar niet mee.

Illustratie van de kracht van de carillonlobby: wethouder James van Lidth de Jeude maakte de net als burgemeester benoemde Ivo Opstelten een beetje wegwijs in de stad.  Op de kunstmarkt op het Janskerkhof liep ik hen tegen het lijf. James vroeg of ik een tientje kon lenen (nooit teruggekregen) waarmee Opstelten een prentje kon kopen. 

Op de een of andere manier kwam het gesprek op het carillon, en de nieuwe burgervader zei dat het volstrekt belachelijk was dat het de hele nacht doorspeelde.

Een paar jaar later kwam ik de inmiddels gehersenspoelde Opstelten weer tegen. Met zijn grote hoofd dichtbij me, intimiderend als een Maori op oorlogspad, blafte hij: ‘We breken nog liever de hele Domtoren af dan dat we het carillon ‘s nachts uitzetten.’ 

De procedure sleepte zich jarenlang voort, omdat de provincie steeds met nieuwe uitvluchten kwam die de straatgenoot dan weer moest ontzenuwen. Maar uiteindelijk velde de Raad van State toch een oordeel. Dat viel tegen. De klager had weliswaar helemaal gelijk, maar de wetgeving was enigszins veranderd, waardoor de procedure opnieuw moest. 

Na afloop kwam één van de raadsheren naar mij toe en zei dat hij me wel wilde adviseren hoe dat het makkelijkst kon. Het had volgens hem niet zo gek veel om het lijf. 

En wat zei ik: dat het niet hoefde, dat ik eerst wilde overleggen met mijn naar de VS vertrokken straatgenoot. Vervolgens heb ik het laten verslonzen. Ik koos de makkelijkste weg: met vettige staafjes plamuurde ik m’n oren dicht.

Ik kom op de Raad van State-kwestie omdat ik in de NRC lees dat ze in Culemborg een groot carillon hebben, maar geen beiaardier. Dan boffen we hier in Utrecht toch maar mooi met Malgosia Flemig. David Bowie hoeft nog maar een dag dood te zijn of vanuit de iconische toren klinkt al de oproep Ground Control to major Tom. Op zomeravonden bekoorde ze me met haar concerten, die ik beluisterde op ons dakterras.

Het was zo: ‘s nachts haatte ik het carillon, overdag was het liefde. Nu ik weg ben uit de binnenstad is het alleen nog maar liefde. 

In het Portugese dorp waar ik nu met vakantie ben doet de aardige pastoor zijn klok ’s nachts uit. Pas om zeven uur hoor je hem weer.

Je zou er bijna katholiek om worden.