Het is niet zo dat ik er elk nacht wakker van lig, maar anders dan Edith Piaf heb ik spijt van allerlei dingen die ik gedaan of nagelaten heb.
Bijvoorbeeld: het aanbod afslaan van een raadsheer (rechter) van de Raad van State om te helpen bij het smoren van het nachtelijk carillonspel van de Dom.
Dat carillon produceert elk kwartier een korte riedel, elk half uur een liedje (gevolgd door klokslagen) en elk heel uur een wat langer liedje (met daarna hardere klokslagen). Dag en nacht. Zelfs mensen die dichtbij de Dom wonen wennen er doorgaans aan. Maar niet iedereen.
De vorige stadsbeiaardier had de gewoonte om de liedjes met een stevig akkoord te laten beginnen.
Ben je net bijna in slaap, zit je weer rechtop in je bed. Is er brand? Komen de Russen? Geruststellende stem: Nee joh, het is gewoon Dromen zijn Bedrog (zeker een half jaar lang elk heel uur).
Een straatgenoot die naar Amerika verhuisde vroeg mij om bij de Raad van State de zaak te volgen die hij had aangespannen om de Dom ’s nachts stil te krijgen.
De juridische strijd ging om het ontbreken van een hinderwetvergunning, die de gemeente (eigenaar van de Dom) had moeten krijgen van de provincie. Dat was nooit gebeurd omdat het zonneklaar was dat ze onmiddellijk zou worden afgeschoten. Want zoveel geluid produceren in de nacht, dat mag nergens.
Het carillonspel was (en is misschien nog steeds) dus illegaal, maar gemeente en provincie zaten daar niet mee.
Illustratie van de kracht van de carillonlobby: wethouder James van Lidth de Jeude maakte de net als burgemeester benoemde Ivo Opstelten een beetje wegwijs in de stad. Op de kunstmarkt op het Janskerkhof liep ik hen tegen het lijf. James vroeg of ik een tientje kon lenen (nooit teruggekregen) waarmee Opstelten een prentje kon kopen.
Op de een of andere manier kwam het gesprek op het carillon, en de nieuwe burgervader zei dat het volstrekt belachelijk was dat het de hele nacht doorspeelde.
Een paar jaar later kwam ik de inmiddels gehersenspoelde Opstelten weer tegen. Met zijn grote hoofd dichtbij me, intimiderend als een Maori op oorlogspad, blafte hij: ‘We breken nog liever de hele Domtoren af dan dat we het carillon ‘s nachts uitzetten.’
De procedure sleepte zich jarenlang voort, omdat de provincie steeds met nieuwe uitvluchten kwam die de straatgenoot dan weer moest ontzenuwen. Maar uiteindelijk velde de Raad van State toch een oordeel. Dat viel tegen. De klager had weliswaar helemaal gelijk, maar de wetgeving was enigszins veranderd, waardoor de procedure opnieuw moest.
Na afloop kwam één van de raadsheren naar mij toe en zei dat hij me wel wilde adviseren hoe dat het makkelijkst kon. Het had volgens hem niet zo gek veel om het lijf.
En wat zei ik: dat het niet hoefde, dat ik eerst wilde overleggen met mijn naar de VS vertrokken straatgenoot. Vervolgens heb ik het laten verslonzen. Ik koos de makkelijkste weg: met vettige staafjes plamuurde ik m’n oren dicht.
Ik kom op de Raad van State-kwestie omdat ik in de NRC lees dat ze in Culemborg een groot carillon hebben, maar geen beiaardier. Dan boffen we hier in Utrecht toch maar mooi met Malgosia Fiebig. David Bowie hoeft nog maar een dag dood te zijn of vanuit de iconische toren klinkt al de oproep Ground Control to major Tom. Op zomeravonden bekoorde ze me met haar concerten, die ik beluisterde op ons dakterras.
Het was zo: ‘s nachts haatte ik het carillon, overdag was het liefde. Nu ik weg ben uit de binnenstad is het alleen nog maar liefde.
In het Portugese dorp waar ik nu met vakantie ben doet de aardige pastoor zijn klok ’s nachts uit. Pas om zeven uur hoor je hem weer.
Je zou er bijna katholiek om worden.
Jaren in de binnenstad gewoond. Na 3 maanden hoor je het niet eens meer is mijn ervaring.
Menselijke klokkenluiders verdienen mi. ten aller tijd bescherming, ze bewaken de structuur. Wat goed ingezet kan worden om te bouwen aan een elegante, bestendige, organische structuur om het natuurlijke bloeien en gedijen van onze samenleving te versterken.
Ze geven de aanzet om bewust na te gaan wat er nodig is, wat er wenselijk is en ze roepen op om helder onderscheid te maken tussen waar er effectief of ineffectief aan wordt vast gehouden. Ze duiden de gevolgen van dat laatste en hebben vaak kennis van meer zuivere alternatieve werkwijzen.
Structuur + Stroming = Realisme
Structuur + Compassie = Visie
Structuur + Details = Logica
Onze Dom had een ‘werkwijzer’, maar die hebben ze laten vallen.
Het geluid van de Dom en van andere luide klok-houders, mag zeker gehoord worden. Wel denk ik dat hoe vaker ze luiden, hoe minder bijzonder het is. En het verliest daardoor iets in schoonheid. Ik kan me ook voorstellen dat je het daarom wil dimmen.
Vrije R U I M T E vangen tussen kluts en klepel en die, in bellen blazen..
Het gaat dit al zeker sinds de 16e eeuw zo. Het went en anders zijn er altijd nog oordopjes. Het is immers een keuze om in de binnenstad te gaan wonen.
@JdV, klopt ik heb ook jaren (12,5) in de binnenstad gewoons en idd. hoor je het na maand of drie niet meer. Alleen jammer dat na 4 maanden het wijsje verandert, en je het dan WEL weer hoort (wel wat korter dan 3 maanden gelukkig).
En al “hoor” je het niet, denk je, het heeft wél invloed op je slaapkwaliteit
Humoristisch is dit. Wat zijn nou de onderbouwingen om het carillon de hele nacht door te laten gaan: komt er een soort bijgeloof bij kijken? Of omdat het al vanaf de 16e eeuw zo is, als een leuk eigenaardigheidje om aan toeristen te vertellen?
Het argument dat iets al sinds de 16e eeuw gebeurt is bizar.
We zijn ook opgehouden met het verbranden van heksen.
Er is geen enkele goede reden te verzinnen om mensen uit hun slaap te houden met een carillon dat elk kwartier een deuntje speelt. Hou er mee op en doe het alleen tussen 08:00 en 22:00 uur.
Heerlijk, vind het jammer dat ik er niet meer vlak onder woon. Het went.
Het werkelijke probleem is de trommel.. Men moet overgaan op midi sturing via een computer. Inspelen, vele verschillende melodieën. Elk kwartier een korte riedel> Die riedels duren te lang. In Alkmaar bijv. speelt de Laurenskerk elk kwartier maaaaaaaarrrrrrr op de kleinste klokjes én slechts enkele nootjes. heel fijn. Mijn advies is dan ook: midi interface aan te leggen, relais plaatsen om de klokkenhamers aan te sturen, en je hoeft die trommel nooit meer te gebruiken alleen op speciale dagen. ’s nachts kun je dan 4 tonen laten horen , de zachtste klokjes. En na 7 uur kan alles weer voluit. Maar dát willen ze niet. En ik vind dat er geen enkel argument is om mijn voorstel niet in te willigen. Midificeren, computer er op evt via interne tprogrammeren en super voor omgeving én beiaardier. Tegenwoordig werken draaiorgels ook zo. En ja dat is een zelfde soort techniek, alleen de overbrenging zijn geen pijpen, maar in een carillon klokken (eigenlijk bellen 😉 )
We kunnen ook trots zijn dat Utrecht de enige plaats is waar het uurwerk nog volstandig mechanisch functioneert, zoals het bedoeld is. Dat is geen folklore, maar levende stedelijke infrastructuur.
Voor mij werkt het omgekeerd, als de uren níet meer hoorbaar zijn, slaap ik juist slechter. En als je ’s nachts even wakker wordt, weet je onmiddellijk hoe laat het is.
Laten we het maar niet doen verworden tot een onderdeel van het openluchtmuseum dat de stad zo langzaamaan aan het worden is, waarin alles wat nog functioneert eerst moet worden aangepast aan individuele gevoeligheden.