De Ierse kroeg, die ertoe doet, heeft ‘craic’; het Utrechtse Kanaalzicht heeft zijn muziekquiz

Pubs staan bekend om hun gastvrije sfeer, waar men zich snel thuis voelt. Waar de barman of -vrouw altijd groet en vraagt hoe het met je is, ook al kom je er voor het eerst. Waar vind je dat nog in het langzaam slinkende aantal bruine cafés van Utrecht? Erick Aufderheyde vindt dit alles nog steeds in Kanaalzicht. Hij schreef een ode aan dit café dat sinds 1905 op de Keulsekade is gevestigd.

Ierland heeft een diepgewortelde cultuur waarin ontmoeting en samenkomst hand in hand gaan met verhalen vertellen en drinken in gezelschap. Deze onderlinge verbondenheid is gerelateerd aan het traditioneel verenigen van dorpsbewoners of buren om belangrijke werkzaamheden te klaren, zoals oogsten of bouwen van een huis. Dit sociaal gebeuren heeft een eigen woord, –meitheal-, noodgedwongen voortgekomen om het algemene belang te dienen met samen de klus klaren, vooral in moeilijke tijden. Eeuwenlang hebben de Ieren zo het nodige en het nuttige met elkaar verbonden. Traditiegetrouw hoort de typische Ierse pub hierbij als het hart van een dorp, gemeenschap, stadsdeel of straat als plek van samenkomst. Door het vaak slechte en regenachtige weer in Ierland is het sociale leven naar binnen verplaatst, wat de gezellige kroegomgeving bevordert. 

Waar de barman of -vrouw altijd groet en vraagt hoe het met je is

Traditionele Ierse pubs zijn verweven met verhalen, muziek en een inrichting vol herinnering en eerbetoon aan de wand en spelen een sleutelrol in het dagelijks leven. Waar alles werd en nog wordt besproken, verteld, uitgevochten, opgelost of stilgezwegen. Deelnemen aan conversaties, luisteren met een half oor, lachen om wat er fout gaat: het gaat erom dat je zit in een ruimte, die ook aan jou toebehoort, waar eerlijkheid en kwetsbaarheid belangrijker zijn dan winnen. Een Ierse pub adverteert zichzelf met de zogenoemde -craic- ; term voor genoeglijkheid, plezier en kroegpraat. Pubs staan bekend om hun gastvrije sfeer, waar men zich snel thuis voelt. Waar de barman of -vrouw altijd groet en vraagt hoe het met je is, ook al kom je er voor het eerst. Waar vind je dat nog in het langzaam slinkende aantal bruine cafés van Utrecht?

Een muziekquiz? Wat is daar nu bijzonder aan?

Utrecht, studentenstad, historische stad, stad van eeuwige en verdwenen kroegen heeft in het huidig neoliberale klimaat wel zeker nog menig nieuwe en oude hybride vormen van kroeg, proeflokaal, café, dranklokaal, tapperij met een eigen genoeglijkheid. Tussen het veelvoud aan moderne maar vooral vluchtige eetgelegenheden die komen en gaan, blijven kleinschalige pleisterplaatsen met een menselijke maat overeind, waar vaste bezoekers en nieuwkomers gemeenschapszin ervaren. Typische plekken, Utregse plekken, beroemde plekken, historische plekken, met een eigen ‘craic’.  En het is juist die ‘craic’ die mij een dikke week geleden zo blij maakte vanwege een voor deze tijd onalledaagse opzet van een muziekquiz. Een muziekquiz? Wat is daar nu bijzonder aan? De manier waarop, voor en door de mensen van Café Kanaalzicht, zonder reclame, zelf geregeld en dat het juist zo paste bij Kanaalzicht, bruine kroeg sinds 1905 aan de Keulsekade, een kroeg met ‘craic’.

 “Op mijn vijftiende kwam ik hier al om mijn eerste biertje te scoren met mijn vriendjes”, vertelt Floor van der Staak (mede-eigenaar Kanaalzicht), “en tien jaar later kocht ik met mijn allerbeste vriend dit bruine café, stamcafé, bruine kroeg, dranklokaal, oud café, noem het wat je wilt. Ik kocht het met hele bruine kleedjes op de tafel en nu is het anders. Het is geen echt ‘bruin café’, want daar is alles nog zoals honderd jaar geleden. Nu hangt hier ook nep aan de muren, maar, -belangrijker-, daartussen is alles echt: de mensen, doorsnee van de samenleving, van alles wat, kleine groepen en individuen die zich hier veilig en prettig voelen. De kracht van de kroeg zijn ook de drie jongens die achter de bar en al ruim 25 jaar zorgen dat je je hier welkom voelt, dat huiskamergevoel. Ook kunnen zij een goed verhaal vertellen en ernaar luisteren! En goed ouwehoeren! Ouderwets bijna.”

Deelnemen aan conversaties, luisteren met een half oor, lachen om wat er fout gaat

Floor is blij met de eigen identiteit van zijn zaak: ‘een stadscafé dat toevallig in een buurt staat, en dus een kroeg is’ (!).  Waar van alles mogelijk is, van muziekmiddag tot bruiloft tot pensioenfeestje, met voorwaarde dat iedereen altijd nog binnen kan voor een gesprek of een biertje. Deelnemen aan conversaties, luisteren met een half oor, lachen om wat er fout gaat, voegt Floor er lachend aan toe, “Kijk, dan komt Henk, stamgast, goeie jongen, met het idee een muziekquiz te regelen voor en met de mensen van Kanaalzicht. Hij weet veel van muziek, kent de stamgasten en wil het vooral kleinschalig doen. Doe je ding, ik ben benieuwd en doe ook zelf mee, met mijn eigen ploeg. Henk ken ik, dus hij krijgt carte blanche, anders had ik wel een bureau ingehuurd maar die commercie wil ik niet”.

Henk Klein Hesselink (stamgast Kanaalzicht) spreek ik een dag later: “Voor mij is het bargebeuren altijd essentieel geweest. De verbinding die ik daar aanga met allerlei mensen doet mij deugd en dat doet ertoe. Ik kom al in Kanaalzicht voordat Floor en René het overnamen. Dat spontane contact – vroeger deden we zelfs kaartspelletjes aan de bar- met de ene week een bouwvakker, dan een professor, verpleegkundige, werkeloze, maakt niet uit. De bar egaliseert achtergrond, leeftijd, levensovertuiging, noem maar op, je stapt even uit je comfortzone en vertelt je eigen verhaal. Zelf praat ik graag over muziek en heb al zoveel tips gekregen en over artiesten gediscussieerd. De jukebox destijds was mijn grote vriend met zijn bibliotheek aan goede muziek, die ik natuurlijk zelf uitkoos. Floor is ook een muziekliefhebber en we hebben bij ons thuis vaker een muziekquiz gehouden met cassettebandjes om de verborgen connectie tussen nummers te raden. Daar kwam op een gegeven moment de klad in tot een tijdje geleden die muziekconnecties gespreksthema werden aan de bar. Iedereen vol lof, en toen heb ik de stoute schoenen aangetrokken om Floor te vragen dit kleinschalig, ongedwongen in Kanaalzicht te mogen organiseren. Mijn kinderen, vrouw, schoonzoon als organisatieteam en ‘the rest is history’”.

Zoals het een kroeg betaamt, komen op die quizavond in april ook tientallen mensen samen en creëren hun ‘craic’. De avond van de muziekquiz begint vroeg, negen onderdelen, acht teams van 4 tot 5 man: vrienden bij elkaar, bij elkaar geraapte groepjes, onvolledige groepjes worden op het laatste moment aangevuld met een bezoeker, die toevallig binnenloopt. Strakke organisatie met een bijzonder democratisch element: verschillende antwoorden worden breed bediscussieerd en variaties op een mogelijk antwoord levert gewoon punten op. Aangename sfeer, want soms wordt er collectief meegezongen. Competitie is niet op de muur geschreven, enthousiasme wel, want als je goed luistert, kan je van de buurgroep het juiste antwoord al horen waar je even niet op kan komen. Familie Klein Hesselink weet de hele avond in goede banen te leiden en besluit ook enkele rondes te schrappen, anders wordt het nachtwerk. En Martin uit de Achterhoek wil op tijd thuis zijn! Een fraaie avond met respect en onderlinge verbondenheid, waar collectief welzijn centraal staat.

De kroeg als medicijn tegen de nieuwe tijdgeest

Café Kanaalzicht deed zijn reputatie eer aan en was met die quizavond een van die culturele pilaren die de 21^ste eeuw laat herinneren wat het betekent om als kroegbezoeker cement tussen mensen te zijn. De kroeg als medicijn tegen de nieuwe tijdgeest, en de ziel van de kroeg om die irritante mensenbubbels te doorbreken. Die onderdeel zijn van terugkerende ontmoetingen die zich typeren vanuit een empathisch mensbeeld, of ze het willen of niet. Want ook verschillend denken botst en kruist elkaar in een uitgekozen ruimte. Waar een bezoeker desondanks naar binnen stapt en in het beeld wordt opgenomen; of beter gezegd in de voorstelling, waar eenieder een rol heeft, voor de toog en achter de toog. 

In onze tijd, waarin economisch denken en media-invloed een ieder in kleine bubbels uiteendrijft naar nog meer individualisering, zijn er plekken in de stad, in Utrecht, waar mensen bij elkaar komen, om verhaal te delen, te luisteren, en geborgen te zijn, of aan een muziekquiz meedoen. En dat in panden die zelf al een eigen verhaal zijn, en waarin nieuwe verhalen blijven ontstaan. Kwetsbare plekken, die morgen zomaar weg kunnen zijn. De fysieke plek weliswaar, maar de onverhulde verhalen zullen de toekomst blijven uitdagen. Ondernemers vervangen uitbaters. Equity neemt over, vervangt alle spelregels van voortbestaan: elk goed businessplan heeft immers een exit-strategie. Mocht het ook zo zijn, dat zo’n opmerkelijke kroeg, die iets toevoegt, weggaat dan zijn het de paradijsvogels, -de markante bezoekers-, die elders weer opduiken. Niet uit traditie, maar uit noodzaak om niet ontheemd te raken. 

We kunnen elkaar leren zien, zoals we kunnen zijn in vertrouwen; zoals je een Ierse kroeg verlaat, als nieuwbakken bezoeker deel van het geheel/de verhalenruimte te zijn geweest, als aanwezige luisteraar, zonder echt iemand gesproken te hebben. In plaats van een ‘see you’ of ‘slán’ zwaait de barman je uit met een klein gebaar, en zegt ‘good man, good man’. 

Bekijk hieronder ook onze video podcast Herrie in de Slachtstraat over de toekomst van de bruine kroeg.