Seniorenkorting in het ov verdwijnt: of er een nieuwe regeling komt is, onduidelijk

Begin juli maakte samenwerkingsverband DOVA bekend dat de landelijke korting voor 65-plussers in het openbaar vervoer per 1 januari 2027 vervalt. Vanaf diezelfde datum mogen kinderen onder de 12 jaar gratis met de bus, tram en metro reizen. Volgens DOVA staan beide maatregelen los van elkaar, maar veel senioren maken zich zorgen over de afschaffing van de korting en de gevolgen die dat voor hun dagelijks leven kan hebben.

Die zorgen herkent ook Dick van der Horst, bestuurslid communicatie bij ouderenbelangenbehartiger KBO Stad. Volgens hem gaat de korting voor ouderen in het openbaar vervoer niet alleen over geld, maar vooral over autonomie. “Ik fiets al jaren niet meer omdat alles brozer is dan vroeger, en het openbaar vervoer zorgt ervoor dat ik er alsnog lekker op uit kan.”

Het openbaar vervoer is voor veel ouderen, onder wie Van der Horst, een belangrijke manier om actief deel te blijven nemen aan de samenleving. Hij vreest dat een kwetsbare groep ouderen door de afschaffing van de seniorenkorting nog meer aan huis gekluisterd raakt. “Het is dat ik het ook zonder korting kan betalen, maar niet iedereen kan dat. Ik maak me daar zorgen over.” Volgens Van der Horst past de afschaffing in een trend die hij al langer ziet: de maatschappelijke focus verschuift steeds meer naar jongere generaties, terwijl ouderen uit beeld raken.

Raadslid en woordvoerder mobiliteit voor PRO Utrecht, Titus Stam, kijkt eveneens kritisch naar de beslissing van DOVA. “In heel veel regio’s is het openbaar vervoer voor kinderen eigenlijk al gratis tot en met elf jaar. Dat DOVA dat nu landelijk maakt ten koste van een andere kortingsregeling, lijkt onnodig en voelt daarom als een manier om gemakkelijk te bezuinigen”, legt hij uit.

‘Voor ouderen is deze afschaffing direct voelbaar’

Volgens Stam is er bovendien een belangrijk verschil tussen de kinder- en de seniorenkorting. Kinderen tot en met 11 jaar zijn in Nederland verplicht om met een volwassene te reizen. “Voor een senior hoeft er niemand mee te reizen. Die betaalt zijn eigen kaartje en krijgt daarmee ook zelf de korting. Kinderen zullen er weinig van merken dat ze opeens gratis mogen reizen, maar voor ouderen is deze afschaffing direct voelbaar.”

Toch benadrukt Stam dat de gemeente Utrecht niet verantwoordelijk is voor de landelijke kortingsregelingen; die worden vastgesteld door DOVA. Wel kan de gemeente volgens hem proberen de gevolgen voor inwoners op te vangen, bijvoorbeeld via de U-pas.

De U-pas is een regeling van de gemeente Utrecht voor mensen met een laag inkomen. Via de U-pas krijgen zij niet alleen korting op het openbaar vervoer, maar ook op culturele activiteiten, zoals museum- en bioscoopbezoek, en op sportabonnementen. Het doel van de U-pas is dat volwassenen en kinderen met een laag inkomen toch kunnen deelnemen aan het maatschappelijke en culturele leven. Volwassenen van 18 jaar en ouder ontvangen hiervoor jaarlijks 150 euro. Of Utrecht straks ook iets kan betekenen voor ouderen die hun landelijke korting verliezen, kan Stam op dit moment nog niet zeggen. Hij hoopt dat ouderen met een laag inkomen een U-pas zullen aanvragen.

‘Wij hebben begrip voor het loslaten van die harde leeftijdsgrens’

Volgens Sanne van Galen, persvoorlichter van reizigersvereniging Rover, ligt het verhaal genuanceerder. Zij bevestigt dat kinderen in veel gemeenten nu inderdaad al gratis of met hoge korting kunnen reizen, maar wijst erop dat de regels per gemeente verschillen.

“Het kan zo zijn dat kinderen heen met de bus gratis kunnen reizen en vanuit een andere gemeente opeens wel moeten betalen. Een landelijke regeling maakt daar in één keer duidelijkheid over.”

Van Galen begrijpt dat veel ouderen de indruk krijgen dat hun korting wordt afgeschaft om gratis reizen voor kinderen mogelijk te maken, maar volgens haar is dat niet het geval.

“Zoals wij het hebben begrepen, is het niet zozeer dat ouderen hun korting moeten inleveren zodat kinderen gratis kunnen reizen. Het idee is dat er een nieuw kortingsproduct komt voor mensen met een lager inkomen, inclusief ouderen, maar ook voor mensen onder de 65 jaar.”

Volgens Rover is dat een eerlijk uitgangspunt. Van Galen wijst erop dat er ook mensen jonger dan 65 jaar zijn die financieel moeite hebben om het openbaar vervoer te betalen.

“Wij hebben begrip voor het loslaten van die harde leeftijdsgrens. Alleen was wel het idee dat je die nieuwe regeling eerst ontwikkelt en daarna pas de bestaande korting afschaft. Anders krijg je een gat.”

Juist dat ontbrekende vervolgplan baart Rover zorgen. Volgens Van Galen bestaat daardoor het risico dat ouderen met een klein pensioen of alleen een AOW-uitkering vanaf januari zonder passende korting komen te zitten.

Die onzekerheid ziet ook Dick van der Horst.

“Wij dachten vroeger dat we na een leven hard werken een ontspannen pensioen zouden hebben, maar in de loop der jaren is dat steeds verder afgebrokkeld. Dat stemt verdrietig.”

Of er in januari een nieuwe regeling voor mensen met een laag inkomen klaarstaat, is nog onduidelijk.