Monique Hollands maakt Panorama Nieuwegracht: liefde voor de ‘parel van Utrecht’

Monique Hollands houdt van ‘projecten’. Jaren geleden vereeuwigde zij de verbouwing van het Utrechtse stadhuis in ‘deconstructivistische stijl’ door de Spaanse architect Enric Miralles. Onlangs rondde zij het eerste gedeelte van -opnieuw- een omvangrijk project af. Zij ‘portretteerde’ de eeuwenoude huizen aan de Utrechtse Nieuwegracht. In 20 grote aquarellen van 60 x 80 cm. legde zij de gehele oneven (west)kant van de Nieuwegracht vast.

Het nieuwe, langjarige project kan niet los worden gezien van de liefde van Monique Hollands voor de Nieuwegracht, die zij ‘de parel van Utrecht’ noemt. Zij woont inmiddels al 40 jaar in de onmiddellijke nabijheid van de Nieuwegracht. De huizen, werven, het water en de vele bomen blijven haar boeien. Fietsen langs de Nieuwegracht, vertelde zij, maakt haar gelukkig. Daarnaast houdt zij van aquarelleren, een techniek die zich goed leent om in haar eigen stijl de huizen te vereeuwigen. Zonder dat het architectuurtekeningen zijn. Alles klopt in haar composities. Van de daken tot de deuren van de werfkelders, wel ‘stoffeerde’ zij de grote aquarellen met wandelaars, auto’s en een enkele beeldhouwer op de werf.

De vele bomen die op de werven groeien, dragen mede bij aan de feeërieke, verstilde sfeer

De huizen van de Nieuwegracht, van Trans tot de Agnietenstraat, laten een grote variëteit aan bouwstijlen zien. Veel huizen hebben lijstgevels, sommige zijn voorzien van authentieke 18de-eeuwse consoles, een enkel huis heeft nog een trapgevel. Vrijwel over de hele lengte van de Nieuwegracht aan de westzijde zijn in de middeleeuwen werfkelders gerealiseerd. Alleen aan het einde van de even kant van de gracht, nabij de Sterrenwacht, ontbreken de voor Utrecht zo kenmerkende werven en werfkelders. Er is hier, nabij de stadsbuitengracht, de Singel, evenmin bebouwing gerealiseerd. De vele bomen die op de werven groeien, dragen mede bij aan de feeërieke, verstilde sfeer.

Met Panorama Nieuwegracht begon Monique Hollands aan een voor Utrecht uitzonderlijk project. Zij treedt in de voetsporen van de maker(s) van het Amsterdamse ‘Grachtenboek’, dat in afleveringen verscheen met tekeningen van grachthuizen aan de Heren- en Keizersgracht tussen 1768 en 1771. Anders dan dit platenboek gaat het bij Monique Hollands niet om tekeningen op schaal, want haar aquarellen zijn een precieze, maar artistiek vrije impressie van de ‘stille’ gracht in het Utrechtse Museumkwartier.

Het fenomeen panorama in Utrecht

Het fenomeen ‘panorama’ is niet onbekend in Utrecht. Het Utrechts Archief bezit een gezicht op de stad uit 1859, het ‘Panorama van Utrecht’. De stad hield toen nog op bij de Singel, dus het ging om een indruk ‘extra muros’, voor zover er toen nog stadswallen waren. Het origineel werd destijds gevolgd door een gedrukte uitgave, gebonden in zakformaat, een zogenaamde leporello. Het is een bijna zes meter lang drukwerk dat in meerdere slagen zigzag is gevouwen.

In 2017 hebben negen tekenaars van De Inktpot, een collectief van Utrechtse (strip)tekenaars, een nieuwe, eigentijdse versie bedacht. Nu gaat het om een gezicht op de binnenstad, want vanaf het eind van de 19e eeuw breidde de stad Utrecht zich voor het eerst uit buiten de singels. Het panorama van Utrecht in stripvorm werd een boek van -opnieuw- zes meter met veel herkenbare punten.

Van de reeks voorstellingen van de Nieuwgracht (westzijde) realiseerde Monique Hollands, eveneens een Leporello.

Het werk van Moinique Hollands is te zien in Galerie Quintessens op de Nieuwegracht 53. Data: 16 september t/m 16 oktober 2026, do. t/m  za. 13 – 17 uur.